Thế nào là TÂM (theo Đạo Phật) ? Bài 14- Tổng kết về Quán Tâm & Vô Tâm.

Vì sợ chúng sanh nghe nói "Vô Tâm" thì lại chấp vào vô tâm mà rơi vào đoạn kiến hư vô, nên ở Kinh Bát Nhã dạy về Vô Tâm Tướng .

* Vô Tâm tức là Vô Thượng Bồ Đề Tâm (Phật Tâm), là Vô Đẳng Đẳng Tâm (không gì sánh ngang bằng).- Vì Không (vô Tâm) thì không thể phá hoại, không sanh diệt v.v...

* Vô tâm.- Chẳng có tướng, cũng chẳng phải chẳng có tướng.

Nên Luận Đại Trí Độ dạy:

.......Hỏi: Ngài Xá Lợi Phất cũng đã biết rõ tâm tướng thường thanh tịnh rồi. Sao nay ngài còn hỏi nữa ?

.......Đáp: Bồ tát khi mới phát Bồ đề tâm, nghe nói tâm tướng là rốt ráo không, rồi lại nghe nói tâm tướng thường thanh tịnh, thì vẫn còn ức tưởng phân biệt, vẫn còn thủ chấp cái tướng vô tâm đó.

....... Bởi vậy ngài Xá Lợi Phất mới nêu lên các câu hỏi để ngài Tu Bồ Đề giải đáp, nhằm giải nghi cho các vị Bồ tát này.

.......Hỏi: Vô tâm là có tướng tâm hay là không có tướng tâm ? Nếu là có thì vì sao lại nói là vô tâm ? Nếu là không thì vì sao lại tán thán vô đẳng đẳng tâm ?

.......Đáp: Vô tâm là rốt ráo thanh tịnh, Chẳng có tướng, cũng chẳng phải chẳng có tướng. Vì CÓ và KHÔNG đều là bất khả đắc cả.

....... Như cuộc đối đáp giữa ngài Xá Lợi Phất và Tu Bồ Đề sau đây:

- Hỏi : Thế nào là Vô tâm tướng ?

- Đáp: Hết thảy các pháp đều rốt ráo không, chẳng có phân biệt. Như vậy gọi là Vô tâm tướng.

- Hỏi : Nếu tâm tướng chẳng thể hoại, chẳng thể phân biệt, thì hết thảy các pháp cũng đều là như vậy hay sao ?

.......- Đáp: Hết thảy các pháp cũng đều là như vậy cả. Vô thượng Bồ đề tâm cũng ví như hư không, cũng chẳng thể hoại, chẳng thể phân biệt. Cho nên nếu có Bồ tát tham trước Vô thượng Bồ đề tâm, mà dấy niệm "đắc", thì Bồ tát ấy chưa được lậu tận, chưa được thanh tịnh vậy.

(hết trích)

Vô Tâm chẳng phải CÓ, cũng chẳng phải KHÔNG CÓ.- Vì nó lìa ngôn ngữ, suy lường, phân biệt. Chỉ thầm nhận khi tu trì mà khế hợp. Như câu chuyện Sư Huyền Giác gặp Tổ Huệ Năng, ở kinh Pháp Bảo Đàn sau:

Sư bèn theo Huyền Sách đi đến Tào Khê.

Ðến nơi, Sư tay cầm tích trượng vai mang bình bát đi nhiễu Tổ ba vòng. Tổ hỏi:

- Phàm Sa-môn phải đủ ba ngàn oai nghi tám muôn tế hạnh, Ðại đức là người phương nào đến, mà sanh đại ngã mạn như vậy?

Sư thưa:- Sanh tử là việc lớn, vô thường quá nhanh.

Tổ bảo:- Sao không ngay nơi đó thể nhận lấy vô sanh, liễu chẳng mau ư?

Sư thưa:- Thể tức vô sanh, liễu vốn không mau.

Tổ khen:- Ðúng thế! đúng thế!

Lúc đó đại chúng nghe nói đều ngạc nhiên. Sư bèn đầy đủ oai nghi lễ tạ Tổ. Chốc lát sau Sư xin cáo từ.

Tổ bảo:- Trở về quá nhanh!

Sư thưa:- Vốn tự không động thì đâu có nhanh.

Tổ bảo:- Cái gì biết không động?

Sư thưa:- Ngài tự phân biệt.

Tổ bảo:- Ngươi được ý vô sanh rất sâu.

Sư thưa:- Vô sanh có ý sao?

Tổ bảo:- Không Ý, thì AI, PHÂN BIỆT ?

Sư thưa:- PHÂN BIỆT cũng không phải là Ý.

Tổ khen:- Lành thay! lành thay! (hết trích)

Lời bàn: Chỗ PHÂN BIỆT cũng không phải là Ý (cũng chẳng có AI- Tức Ngã chấp). là đã giải trừ Ý Thức , trừ được Ngã Tướng- đã Vô Tâm. Nhưng vẫn có Phân biệt.- Sự phân biệt này là TRÍ HUỆ (Vô Tâm) mà không phải THỨC TÌNH (vọng Tâm). Với Ý này khi Sư Vô Ngôn Thông đến tham vấn Tổ Bá Trượng- Hoài Hải.

Một hôm trong giờ tham vấn, có vị tăng hỏi Bá Trượng:

- Thế nào là pháp môn đốn ngộ của Đại thừa ?

Bá Trượng đáp:- Đất tâm nếu không, mặt trời trí tuệ tự chiếu. "TÂM ĐỊA NHƯỢC KHÔNG (Vô Tâm)- HUỆ NHẬT TỰ CHIẾU"

Nghe câu này, Sư hoát nhiên đại ngộ.

Kính các Bạn.

VQ xin mượn bài thơ Tập Tầm Tâm của TS. Thanh Đàm để kết thúc bài viết này:

Ngang lưng đeo trống đối tri âm,

Duỗi thẳng hai tay, đánh trống tâm.

Tập tập tìm tâm, tâm tất tập,

Tìm tâm, tâm tập, tập tìm tâm.

Âm thanh hợp vận, âm trùng họa,

Tịch chiếu tâm tông, tức tập tâm.

Trăng sáng, gió thanh thường tự tại,

Tìm tâm chẳng được, nghỉ tìm tâm.

Thôi nhé, tâm ta chẳng thể tầm,

Tìm tâm dẫu được, chẳng chân tâm.

Mang đèn xin lửa thêm điên đảo,

Thà đứng bên song hát khúc ngâm.

(TS. Thanh Đàm)

Cảm ơn Các Bạn đã xem và Bình luận. Kính chúc hoan hỷ, an lạc.

Tất cả cảm xúc:

3Bạn và 2 người khác