VẤN ĐỀ 5 : TU THEO PHẬT GIÁO........TU TUỆ - CHƯA GIẢI THOÁT KHỔ.....mà phải nhận biết KHỔ và giải thoát.
Nếu trên cơ sở hình tướng để lý thì hai cách tu trên - Tu GIỚI phải giữ Chánh ngữ, Chánh Nghiệp, Chánh mệnh ( Bát chánh đạo ) và hành Ba La Mật Bố thí, Trì giới, Nhẫn nhục . Tu ĐỊNH thì phải Chánh tinh tấn, Chánh niệm, Chánh định ( Bát chánh đạo ) và hành Ba La Mật Tinh tấn, Thiền định - nghĩa là chỉ ĐẠT ĐẾN MỘT TRẠNG THÁI của TÂM THỨC mang đến cho Thiền giả sự bình an, tỉnh lặng và thái độ hành xử hài hòa dung hợp với hiện tượng giới, với chúng sinh tùy thuận cơ duyên. Trạng thái sống ( thường họ vẫn còn sống ), phong cách sống của Thiền giả " thong dong, nhàn hạ " hay gọi phiêu hốt cũng được, bởi Họ không vướng mắc gì kể cả trong tư tưởng , Thiền giả có một đời sống bình an, tự tại; một cách " sung sướng " có khác hơn bình thường chúng ta quan niệm.
Hai giai đoạn tu này vẫn còn dựa vào sự hiểu biết quy ước của trí não nhưng đã là cơ sở cho hướng đi tới SỰ QUÁN THẤY BẢN THỂ ĐÍCH THỰC và THỰC THỂ CỦA THẾ GIỚI CHUNG QUANH, hướng tới CÁI THẤY, BIẾT không vướng mắc gì cả, cái thật, biết tối thượng của Đạo Phật nhờ tuệ giác, bởi nói đến Đạo Phật là nói đến giải thoát rốt ráo vướng mắc, không minh danh, định phẩm, định lượng nên sanh ra khổ đau.
Thế nên trong Phật giáo, với Đức Phật, Ngài đề cập đến TU TUỆ với Chánh Tư duy, Chánh kiến ( Bát chánh đạo ) và hành Ba La Mật là trí TUỆ.
Trong tập 1 của bộ Quảng Thích Bồ đề tâm luận (Bhavana- krama ) ở thế kỷ thứ VIII có đoạn như sau :
" Khi đã đưa tâm thức vào một đối tượng Thiền định, ta có thể khảo sát đối tượng ấy nhờ vào sự quán xét sâu xa. Và chính từ đó sẽ bùng lên sự hiểu biết trong sáng và hạt mầm của Vô minh " TỰ LOẠI BỎ ".
Sự hiểu biết trong sáng và quán thấy sau cùng này là trí TUỆ; trí TUỆ sẽ đưa đến Giác ngộ và giác ngộ đưa đến giải thoát khổ. Giai đoạn chính yếu, cốt lõi của ÝÊU CHỈ Đạo Phật và cũng là mục đích của Thái Tử Tất Đạt Đa. Thế nên Tu giới, Tu định DÙ NÓI THẾ NÀO ĐI NỮA THÌ CŨNG CHỈ mới là bước chuẩn bị cho tâm thức đạt đến sự hiểu biết siêu nhiên, giải thoát viên mãn KHỔ.
Bởi thế, cho dù nói là TU TUỆ là trên lý thuyết để thấy, biết tiến trình tu tập chứ kỳ thật ba giai đoạn tu đó luôn luôn GẮN BÓ VỚI NHAU Từ hiểu biết quy ước đi đến hiểu biết vượt lên trên những tạo dựng nhị nguyên của tri thức; từ vô minh đến cái biết " biệt tích " vô minh, nghĩa là TUỆ hiện hữu và lúc đó - lúc đó mới có " cảm nhận và nắm bắt " SỰ THỰC gọi là TUYỆT ĐỐI tức thực thể của mọi hiện tượng Vô thường, Vô ngã, Tánh không - giác ngộ
Hai phương pháp - hai pháp Tu giới và Tu định - ( tạm dùng từ TIỆM TU hay TỊNH ĐỘ ) được đề cao trong Tiểu thừa và Đại thừa có lẽ các Vị Tiền nhân nghĩ đến con người sơ cơ thiểu trì nên cần chuẩn bị những bước căn bản, nghe cũng là hợp tình nhưng đó không phải là rốt ráo tinh thần giải thoát của Phật giáo do cả hai pháp ấy " dừng lại ở ngưỡng cửa " của giác ngộ toàn triệt.
Nhưng nếu người tu Phật cứ vào TU TUỆ - ( tạm dùng ĐỐN NGỘ, Thiền đốn ngộ ) Vipassanã là một phương pháp tu là một sai lầm KHÔNG BAO GIỜ CÓ TỊNH mà KHÔNG ĐỊNH hay THIỀN hoặc ngược lại KHÔNG BAO GIỜ CÓ ĐỊNH mà KHÔNG BẮT ĐẦU BẰNG TỊNH , " trực giác " vô bản chất của sự, vật đưa đến sự giải thoát hoàn toàn, đến sự thực chứng Chân lý tối hậu, Niết bàn, như " MỘT HOÁT NHIÊN ĐẠI NGỘ " nghe thì cũng hợp lý nhưng đó là CHUYỆN KHÔNG THỂ.... bởi phương pháp này căn cứ trên sự chú ý ( sati ), sáng suốt, thận trọng, quan sát ( anupassanà ) để thu tâm nghĩa là trở lại cần có hai phương pháp trước - Tu giới và Tu định, để phát sanh ra tỉnh tâm..., quán xét trong tỉnh tâm do sự sáng suốt không còn vướng mắc - TUỆ.
Như thế trên đường giải thoát rốt ráo khổ đau nếu chúng ta quá cố chấp vào pháp thì không thể đi đến đâu - Tịnh mà không Thiền thì như người không đầu; Thiền không Tịnh thì như người không chân. TÙY, tùy duyên. Tuy nhiên không ít ngộ nhận ....!! Những Tu nhân chưa rốt ráo - Người có duyên " khởi bước đầu BẰNG TỊNH " thì chê THIỀN như ngông cuồng yếm thế, người có duyên " khởi bước đầu BẰNG THIỀN " thì ghèm xiểm TỊNH như ù lì, con vẹt.......
Đức Phật KHÔNG BAN CHO CHÚNG SANH bất cứ thứ gì có sẵn, như NHỮNG THANG THUỐC có sẳn mà THỰC TẾ người Phật tử hay Tăng tu xuất gia TRONG ĐỜI SỐNG THƯỜNG NHẬT chính chúng ta phải tìm lấy sự giải thoát của TỪNG CAI KHỔ mà chúng ta đối đầu ngay trong từng khoảnh khắc của cuộc đời còn sống trong bể ta ba này - từng thứ bịnh cho chúng ta mắc phải, từng KIẾP CỦA SỰ, VIỆC mà chúng ta có tương quan liên hệ.....
Có thể có người dạy rằng " không cần phân tích, tìm hiểu về PHÁP - không ôm pháp "" cứ tu thông TUỆ đi thì pháp hiện hữu - điều này ĐÚNG là ĐÚNG với những Vị " ĐÃ NGỘ " rồi chứ không phải với người " ngồi nhìn vách núi "muôn năm, ngàn thu...thì vách núi vẫn là vách núi !!..
Có thể có người dạy rằng " không uốn nắn làm sao ngay, không tích tụ làm sao có,.....có nhiều công hạnh, có nhiều phước báu.- điều này cũng ĐÚNG với các Sư Thầy nghĩ và cho rằng đệ tử mình sơ cơ, thiểu trí,....NHƯNG rồi Họ cũng không để Đệ tử mình mãi SỜ ĐUÔI VOI, sờ tai voi.....mãi mãi.....cũng chỉ là đuôi voi, tai voi....
Chúng ta chỉ " phân tích " để nhận thức về pháp chứ không phải là Tu Phật. Tu Phật là phải SÁNG SUỐT, TỈNH TRÍ" phải bước đi trên chính con đường của mình " với chính hành trang của mình như người đi dây thăng bằng. Điều mà chúng ta có thể biến thành hành trang giống như kiến thức mà người đi dây thăng bằng học ở trường Nghệ thuật xiếc, là tu giới - hoàn thiện Tu giới đưa đến lòng TỪ; Tu Định - hoàn thiện Tu định đưa đến sự sáng suốt cho tâm thức; Tu Tuệ - hoàn thiện Tu Tuệ đưa đến sự hiểu biết siêu nhiên ( chỉ khác sự hiểu biết thông thường mà thôi ) đưa đến Giải thoát. trên NHƯNG trên dây..., trên đường đi, trên đường tu tập không ai có thể cả quyết rằng " tôi chỉ TU PHÁP NÀY MÀ THÔI " bởi đó giống như con người chỉ ÔM CHỈ MỘT THANG được cho là THẦN DƯỢC suốt cuộc đời mình ...thế nên ...thế nên.....Họ chết sớm vì các bịnh khác.
Vậy tiền trình tu tập của một Phật tử tại gia hay Tăng tu xuất gia không thể nói chỉ giữ GIỚI mà không có ĐỊNH - thiên hay ngược lại tu thiền mà không giữ giới NHƯNG CẢ HAI đều CHƯA ĐƯA ĐẾN GIẢI THOÁT TOÀN TRIỆT chỉ là BƯỚC CHUẨN BỊ BAN ĐẦU.....khi TUỆ GIÁC BỀN VỮNG...Hành giả sang giai đoạn giải thoát viên mãn, tuy rằng trong " cận " viên mãn có thể Họ đã có phong thái Đạo cốt thong dong, phiêu hốt đáng kính, và cả thần thông ( những thứ mà người bình thường không làm được ) đa phần Họ LUI VÀO TỈNH LẶNG...việc đã làm Họ đã làm xong.... tiếp cận với Họ thật là " MỘT KỲ DUYÊN " tuy nhiên ĐÂY CŨNG CHÍNH LÀ ĐIỂM " ĐÁNG LƯU TÂM " vì không ít Vị " đã vì sự nể trọng, đã vì " điều mình có được mà người bình thường không có được mà " hãnh diện, cao ngạo.....DỪNG LẠI Ở ĐÂY....".thụ hưởng " biết hay không biết, để rồi một ngày sẽ xa rời đời sống Phạm hạnh, trở lại cuộc sống ban đầu dưới một hình thức khác của phàm phu..!!
Như đã thưa với các Bạn, các Vị Thiện tri thức...tôi chỉ trình bày những gì tôi NGHĨ SUY nhất định có thể có, Bạn " đồng cảm " cũng có thể có những Vị nhận ra điều mình KHÔNG ĐỒNG CẢM, không vừa ý.....thì việc trình bày cũng không ảnh hưởng gì đến lòng quyết tâm tu tập của Quí Vị.........mà còn khơi dậy lòng TỪ mở rộng ban cho những lời khuyên....Tôi thành thật đa tạ như " cái gỏ đầu của Sư phụ tôi " ban cho chiêm nghiệm lại chính mình....
Hai giai đoạn tu này vẫn còn dựa vào sự hiểu biết quy ước của trí não nhưng đã là cơ sở cho hướng đi tới SỰ QUÁN THẤY BẢN THỂ ĐÍCH THỰC và THỰC THỂ CỦA THẾ GIỚI CHUNG QUANH, hướng tới CÁI THẤY, BIẾT không vướng mắc gì cả, cái thật, biết tối thượng của Đạo Phật nhờ tuệ giác, bởi nói đến Đạo Phật là nói đến giải thoát rốt ráo vướng mắc, không minh danh, định phẩm, định lượng nên sanh ra khổ đau.
Thế nên trong Phật giáo, với Đức Phật, Ngài đề cập đến TU TUỆ với Chánh Tư duy, Chánh kiến ( Bát chánh đạo ) và hành Ba La Mật là trí TUỆ.
Trong tập 1 của bộ Quảng Thích Bồ đề tâm luận (Bhavana- krama ) ở thế kỷ thứ VIII có đoạn như sau :
" Khi đã đưa tâm thức vào một đối tượng Thiền định, ta có thể khảo sát đối tượng ấy nhờ vào sự quán xét sâu xa. Và chính từ đó sẽ bùng lên sự hiểu biết trong sáng và hạt mầm của Vô minh " TỰ LOẠI BỎ ".
Sự hiểu biết trong sáng và quán thấy sau cùng này là trí TUỆ; trí TUỆ sẽ đưa đến Giác ngộ và giác ngộ đưa đến giải thoát khổ. Giai đoạn chính yếu, cốt lõi của ÝÊU CHỈ Đạo Phật và cũng là mục đích của Thái Tử Tất Đạt Đa. Thế nên Tu giới, Tu định DÙ NÓI THẾ NÀO ĐI NỮA THÌ CŨNG CHỈ mới là bước chuẩn bị cho tâm thức đạt đến sự hiểu biết siêu nhiên, giải thoát viên mãn KHỔ.
Bởi thế, cho dù nói là TU TUỆ là trên lý thuyết để thấy, biết tiến trình tu tập chứ kỳ thật ba giai đoạn tu đó luôn luôn GẮN BÓ VỚI NHAU Từ hiểu biết quy ước đi đến hiểu biết vượt lên trên những tạo dựng nhị nguyên của tri thức; từ vô minh đến cái biết " biệt tích " vô minh, nghĩa là TUỆ hiện hữu và lúc đó - lúc đó mới có " cảm nhận và nắm bắt " SỰ THỰC gọi là TUYỆT ĐỐI tức thực thể của mọi hiện tượng Vô thường, Vô ngã, Tánh không - giác ngộ
Hai phương pháp - hai pháp Tu giới và Tu định - ( tạm dùng từ TIỆM TU hay TỊNH ĐỘ ) được đề cao trong Tiểu thừa và Đại thừa có lẽ các Vị Tiền nhân nghĩ đến con người sơ cơ thiểu trì nên cần chuẩn bị những bước căn bản, nghe cũng là hợp tình nhưng đó không phải là rốt ráo tinh thần giải thoát của Phật giáo do cả hai pháp ấy " dừng lại ở ngưỡng cửa " của giác ngộ toàn triệt.
Nhưng nếu người tu Phật cứ vào TU TUỆ - ( tạm dùng ĐỐN NGỘ, Thiền đốn ngộ ) Vipassanã là một phương pháp tu là một sai lầm KHÔNG BAO GIỜ CÓ TỊNH mà KHÔNG ĐỊNH hay THIỀN hoặc ngược lại KHÔNG BAO GIỜ CÓ ĐỊNH mà KHÔNG BẮT ĐẦU BẰNG TỊNH , " trực giác " vô bản chất của sự, vật đưa đến sự giải thoát hoàn toàn, đến sự thực chứng Chân lý tối hậu, Niết bàn, như " MỘT HOÁT NHIÊN ĐẠI NGỘ " nghe thì cũng hợp lý nhưng đó là CHUYỆN KHÔNG THỂ.... bởi phương pháp này căn cứ trên sự chú ý ( sati ), sáng suốt, thận trọng, quan sát ( anupassanà ) để thu tâm nghĩa là trở lại cần có hai phương pháp trước - Tu giới và Tu định, để phát sanh ra tỉnh tâm..., quán xét trong tỉnh tâm do sự sáng suốt không còn vướng mắc - TUỆ.
Như thế trên đường giải thoát rốt ráo khổ đau nếu chúng ta quá cố chấp vào pháp thì không thể đi đến đâu - Tịnh mà không Thiền thì như người không đầu; Thiền không Tịnh thì như người không chân. TÙY, tùy duyên. Tuy nhiên không ít ngộ nhận ....!! Những Tu nhân chưa rốt ráo - Người có duyên " khởi bước đầu BẰNG TỊNH " thì chê THIỀN như ngông cuồng yếm thế, người có duyên " khởi bước đầu BẰNG THIỀN " thì ghèm xiểm TỊNH như ù lì, con vẹt.......
Đức Phật KHÔNG BAN CHO CHÚNG SANH bất cứ thứ gì có sẵn, như NHỮNG THANG THUỐC có sẳn mà THỰC TẾ người Phật tử hay Tăng tu xuất gia TRONG ĐỜI SỐNG THƯỜNG NHẬT chính chúng ta phải tìm lấy sự giải thoát của TỪNG CAI KHỔ mà chúng ta đối đầu ngay trong từng khoảnh khắc của cuộc đời còn sống trong bể ta ba này - từng thứ bịnh cho chúng ta mắc phải, từng KIẾP CỦA SỰ, VIỆC mà chúng ta có tương quan liên hệ.....
Có thể có người dạy rằng " không cần phân tích, tìm hiểu về PHÁP - không ôm pháp "" cứ tu thông TUỆ đi thì pháp hiện hữu - điều này ĐÚNG là ĐÚNG với những Vị " ĐÃ NGỘ " rồi chứ không phải với người " ngồi nhìn vách núi "muôn năm, ngàn thu...thì vách núi vẫn là vách núi !!..
Có thể có người dạy rằng " không uốn nắn làm sao ngay, không tích tụ làm sao có,.....có nhiều công hạnh, có nhiều phước báu.- điều này cũng ĐÚNG với các Sư Thầy nghĩ và cho rằng đệ tử mình sơ cơ, thiểu trí,....NHƯNG rồi Họ cũng không để Đệ tử mình mãi SỜ ĐUÔI VOI, sờ tai voi.....mãi mãi.....cũng chỉ là đuôi voi, tai voi....
Chúng ta chỉ " phân tích " để nhận thức về pháp chứ không phải là Tu Phật. Tu Phật là phải SÁNG SUỐT, TỈNH TRÍ" phải bước đi trên chính con đường của mình " với chính hành trang của mình như người đi dây thăng bằng. Điều mà chúng ta có thể biến thành hành trang giống như kiến thức mà người đi dây thăng bằng học ở trường Nghệ thuật xiếc, là tu giới - hoàn thiện Tu giới đưa đến lòng TỪ; Tu Định - hoàn thiện Tu định đưa đến sự sáng suốt cho tâm thức; Tu Tuệ - hoàn thiện Tu Tuệ đưa đến sự hiểu biết siêu nhiên ( chỉ khác sự hiểu biết thông thường mà thôi ) đưa đến Giải thoát. trên NHƯNG trên dây..., trên đường đi, trên đường tu tập không ai có thể cả quyết rằng " tôi chỉ TU PHÁP NÀY MÀ THÔI " bởi đó giống như con người chỉ ÔM CHỈ MỘT THANG được cho là THẦN DƯỢC suốt cuộc đời mình ...thế nên ...thế nên.....Họ chết sớm vì các bịnh khác.
Vậy tiền trình tu tập của một Phật tử tại gia hay Tăng tu xuất gia không thể nói chỉ giữ GIỚI mà không có ĐỊNH - thiên hay ngược lại tu thiền mà không giữ giới NHƯNG CẢ HAI đều CHƯA ĐƯA ĐẾN GIẢI THOÁT TOÀN TRIỆT chỉ là BƯỚC CHUẨN BỊ BAN ĐẦU.....khi TUỆ GIÁC BỀN VỮNG...Hành giả sang giai đoạn giải thoát viên mãn, tuy rằng trong " cận " viên mãn có thể Họ đã có phong thái Đạo cốt thong dong, phiêu hốt đáng kính, và cả thần thông ( những thứ mà người bình thường không làm được ) đa phần Họ LUI VÀO TỈNH LẶNG...việc đã làm Họ đã làm xong.... tiếp cận với Họ thật là " MỘT KỲ DUYÊN " tuy nhiên ĐÂY CŨNG CHÍNH LÀ ĐIỂM " ĐÁNG LƯU TÂM " vì không ít Vị " đã vì sự nể trọng, đã vì " điều mình có được mà người bình thường không có được mà " hãnh diện, cao ngạo.....DỪNG LẠI Ở ĐÂY....".thụ hưởng " biết hay không biết, để rồi một ngày sẽ xa rời đời sống Phạm hạnh, trở lại cuộc sống ban đầu dưới một hình thức khác của phàm phu..!!
Như đã thưa với các Bạn, các Vị Thiện tri thức...tôi chỉ trình bày những gì tôi NGHĨ SUY nhất định có thể có, Bạn " đồng cảm " cũng có thể có những Vị nhận ra điều mình KHÔNG ĐỒNG CẢM, không vừa ý.....thì việc trình bày cũng không ảnh hưởng gì đến lòng quyết tâm tu tập của Quí Vị.........mà còn khơi dậy lòng TỪ mở rộng ban cho những lời khuyên....Tôi thành thật đa tạ như " cái gỏ đầu của Sư phụ tôi " ban cho chiêm nghiệm lại chính mình....
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét