Dhammapada
CON ĐƯỜNG CỦA PHẬT
¨ĐÂY LÀ CON ĐƯỜNG
ĐI TỚI CHÂN LÍ TỐI THƯỢNG
Osho
Tập 2 Hà Nội 5/2011 ( tiếp theo )
Tâm trí người ngu cứ làm lặp đi lặp lại cùng một
điều mãi. Tâm trí người ngu là cái vòng luẩn quẩn - nó
đi theo vòng tròn. Người trí huệ không lặp chút nào.
Người đó sống từng khoảnh khắc mới mẻ, người đó
được sinh ra mới từng khoảnh khắc. Người đó chết đi
quá khứ mọi khoảnh khắc, và lại được sinh ra lần nữa.
Toàn thể cuộc sống của người trí huệ là quá trình
tái sinh. Người trí huệ không được sinh ra một lần,
người đó được sinh ra mọi khoảnh khắc lặp đi lặp lại.
Cái cũ không bao giờ nắm giữ người đó. Nhưng người
ngu được sinh ra chỉ mỗi một lần, và thế rồi người đó
cứ lặp lại.
Nếu bạn cứ lặp bạn sẽ bỏ lỡ con đường, bởi vì linh
hồn bạn, bản thể bạn tuyệt đối tươi tắn và bao gờ cũng
trẻ trung. Nó không bao giờ già. Tâm trí già đi, thân
thể già đi, nhưng bản thể không biết gì về thời gian cả
- làm sao nó có thể già đi được? Nó bao giờ cũng trẻ,
nó bao giờ cũng thanh xuân. Nó tươi trẻ như giọt
sương trong ánh mặt trời buổi sớm, nó tươi trẻ như lá
sen trong hồ.
238
Nếu lữ khách không thể tìm ra
thầy hay bạn đi cùng mình,
để người đó đi một mình
hơn là đi cùng người ngu.
Điều tốt nhất là tìm ra thầy, bởi vì thầy là người
bạn vĩ đại nhất có thể có; do đó Phật nói thầy hay bạn.
Nếu lữ khách không thể tìm ra thầy hay bạn đi
cùng mình, để người đó đi một mình thay vì đi cùng
người ngu. Nhưng tránh người ngu ra. Và đó là điều
bạn chưa bao giờ làm. Bạn thu thập những người ngu
quanh bản thân bạn. Có bí mật nào đó trong việc ấy:
khi bạn được bao quanh bởi những người ngu, bạn
dường như cao siêu. Đó chính là việc thoả mãn bản
ngã; do đó không ai muốn sống với ai đó cao siêu hơn.
Mọi người muốn sống với người thấp kém hơn, bởi vì
những người thấp kém hơn bạn cho bạn ý tưởng rằng
bạn vĩ đại.
Sống cùng với thầy bạn sẽ phải vứt bỏ ý tưởng đó
rằng bạn vĩ đại, bạn sẽ phải vứt bỏ tất cả những rác
rưởi đó, bạn sẽ phải vứt bỏ toàn thể bản ngã của mình,
bạn sẽ phải buông xuôi. Bạn sẽ phải tan biến đi trong
thầy; do đó mọi người tránh né thầy. Làm sao nhiều
người tới với Jesus được? Rất ít người, họ có thể được
đếm trên đầu ngón tay. Bao nhiêu người tới với Phật?
Rất ít... Điều này bao giờ cũng như vậy. Nhưng mọi
người rất sung sướng tới câu lạc bộ Rotary. Người ta
cảm thấy rất thích khi bạn được những kẻ ngu bao
quanh - điều đó cho cảm giác rất thích thú: mọi kẻ ngủ
đều ăn vận tề chỉnh, và mọi kẻ ngu đều cảm thấy hơn
người khác, và mọi kẻ ngu đều ba hoa về bản thân
mình, và mọi kẻ ngu đều được những kẻ ngu khác
nâng đỡ.
239
Mọi người thích ở trong đám đông, bởi vì trong
đám đông bạn có thể quên đi cái kém cỏi của mình. Đó
là lí do tại sao mọi người không rời bỏ đám đông. Đám
đông này là của người Hindus, đám đông khác là của
người Mô ha mét giáo, đám đông thứ ba là của người
Ki tô giáo vân vân và vân vân. Chẳng ai muốn rời bỏ
đám đông cả.
Và ngay cả đôi khi mọi người rời bỏ đám đông
này, họ lập tức gia nhập đám đông khác. Bằng cách
nào đó họ trốn khỏi nhà tù này để đi vào trong nhà tù
khác - họ không thể sống một mình được. Phật nói
sống một mình tốt hơn là sống với người ngu. Nếu bạn
có thể tìm thấy thầy hay bạn, tốt; nếu bạn không thể
tìm được, thế thì tốt hơn cả là một mình thôi. Tất
nhiên, một mình sẽ vất vả, sẽ khó khăn bởi vì đám
đông sẽ tạo ra nhiều khó khăn cho bạn. Đám đông
không thích cá nhân, nó không muốn ai độc lập cả; nó
muốn mọi người đều phụ thuộc vào đám đông. Nó sẽ
tạo ra rắc rối cho bạn. Nhưng tất cả những rắc rối đó là
việc lau sạch, tất cả những rắc rối đó đều là thách thức.
Chúng mài sắc thông minh của bạn, chúng sẽ làm cho
bạn trí huệ.
"Con ta, của cải của ta!"
Người ngu tự gây rắc rối cho mình.
Nhưng người đó làm sao có con hay của cải?
Người đó thậm chí không là người chủ riêng của
mình.
Người ngu sống quanh ý tưởng về "của tôi" và "cái
của tôi": quốc gia của tôi, tôn giáo của tôi, giống nòi
của tôi, gia đình của tôi, của cải của tôi, con tôi, bố mẹ
tôi... người đó sống quanh "của tôi" và "cái của tôi."
240
Và người đó đã tới một mình rồi sẽ đi một mình;
không ai đem bất kì cái gì vào thế giới này và không ai
lấy bất kì cái gì khỏi thế giới này. Một mình, với đôi
bàn tay trống chúng ta tới; một mình, với đôi bàn tay
trống chúng ta đi. Người trí huệ biết điều đó; do đó
người trí tuệ chẳng tuyên bố cái gì là "cái của tôi" cả.
Người đó dùng mọi thứ, nhưng người đó không sở hữu
chúng. Việc dùng là hoàn toàn tốt - dùng mọi thứ của
thế giới này, chúng là dành cho bạn. Thế giới là món
quà từ Thượng đế - dùng nó đi, nhưng đừng sở hữu nó.
Khoảnh khắc bạn trở thành kẻ sở hữu, bạn không thể
dùng mọi thứ được - mọi thứ bắt đầu dùng bạn.
Khoảnh khắc bạn trở thành kẻ sở hữu, thực ra bạn bị
các vật của mình sở hữu, bạn trở thành nô lệ. Và chính
ý tưởng về sở hữu là ngu xuẩn. Làm sao bạn có thể sở
hữu được cái gì? Bạn thậm chí không sở hữu được bản
thể riêng của mình. Bạn có thể sở hữu được cái gì
khác? Bạn thậm chí không là người chủ của bản thân
mình.
Phật nói: "Con ta, của cải của ta!" Cho nên người
ngu tự gây rắc rối cho mình. Và bao nhiêu lo âu nảy
sinh từ cái "của tôi" này, từ công việc "của tôi" này?
Giả dối toàn bộ! Về căn bản là giả, nhưng nó có thể
tạo ra nhiều, nhiều khổ. Điều đó cũng giống như là
trong đêm tối bạn nhìn chiếc dây thừng và bạn cứ
tưởng là đó là con rắn. Thế là bạn vùng chạy, la hét,
run rẩy, bạn có thể bị đau tim nữa. Và chẳng có rắn
chút nào - chỉ có mỗi chiếc dây thừng! Nhưng cơn đau
tim sẽ là thực, nhớ lấy: con rắn không thực có thể tạo
ra cơn đau tim thực.
Đây là những vấn đề không thực. Tuyên bố "cái
của tôi" - bất kì cái gì! Quốc gia, nhà thờ, con cái, của
cải, bất kì cái gì - khi bạn công bố "Nó là của tôi!" bạn
241
đang tạo ra một nguồn lo âu phiền não lớn cho bản
thân bạn. Bạn đang tạo ra địa ngục quanh bản thân
bạn.
Nhưng người đó làm sao có con hay của cải? Phật
hỏi. Người đó thậm chí là người chủ riêng của mình.
Một kẻ ngu ngã từ cửa sổ tầng thứ sáu. Anh nằm
trên đất với một đám đông lớn bu xung quanh. Một
cảnh sát tới và nói, "Có chuyện gì vậy?"
Người ngu nói, "Tôi không biết. Tôi vừa mới tới
đây."
Bạn biết gì về cách bạn tới đây? Bạn biết gì về chỗ
mà bạn tới không? Bạn biết gì về nơi bạn nhất định sẽ
tới không? Bạn biết gì về bạn là ai không? Những câu
hỏi nền tảng nhất vẫn còn trong bóng tối, và dầu vậy
bạn cứ tuyên bố, "Đây là nhà của tôi..."
Khi Phật trở nên chứng ngộ, ông ấy đã trở về nhà.
Người bố giận lắm, hiển nhiên - đây là đứa con duy
nhất của ông ấy và nó đã trở thành kẻ bỏ dở nửa
chừng. Người bố đang già đi, và ông ta đã cai quản
một vương quốc lớn. Ông ta rất lo âu: "Ai sẽ sở hữu
nó? Ai sẽ cai trị nó đây? Thằng ngu kia, con ta, đã bỏ
trốn mất rồi."
Nhiều nỗ lực đã được thực hiện để thuyết phục
Phật quay về, nhưng tất cả đều thất bại. Khi ông ấy đã
trở nên chứng ngộ ông ấy đã tới theo cách riêng của
ông ấy - cuộc chạm trán đó là một trong những cuộc
chạm trán hay nhất trong lịch sử nhân loại.
242
Người bố đã già của Phật giận lắm, giận tới mức
nước mắt giận dữ bắt đầu trào ra từ đôi mắt già nua
của ông ấy. Ông ấy quát tháo, la hét, lăng mạ, còn Phật
đứng đó, hoàn toàn bình thản và yên tĩnh, cứ dường
như chẳng có gì xảy ra cả. Phải đến cả nửa giờ, một
giờ... thế rồi người bố, ông già này, kiệt sức. Thế rồi
ông ấy trở nên nhận biết rằng đứa con thậm chí đã
không thốt ra lấy một lời, đứa con đã không phản ứng
chút nào. "Và nó trông bình thản và yên tĩnh thế!
Chuyện gì vậy? Nó điếc hay cái gì đó không nhỉ? Nó
đã phát điên hay cái gì vậy?" Ông ấy hỏi, "Sao con
không trả lời ta?"
Phật nói, "Người đã rời bỏ ông không còn nữa rồi.
Ông không nói với ta - ông đang nói với con ông,
người không còn nữa. Nhiều nước đã chảy qua sông
Hằng từ ngày đó rồi. Mười hai năm đã qua rồi. Ta là
người hoàn toàn khác."
Phật, tất nhiên, ngụ ý ẩn dụ. Ông ấy ngụ ý, "Ta
không còn là cùng tâm thức ấy nữa, không còn là cùng
tâm trí ấy nữa. Thái độ của ta đã bị bỏ đi rồi, định kiến
của ta đã mất rồi. Ta là người hoàn toàn tươi tắn. Bây
giờ ta biết mình là ai. Thời đó ta đã là kẻ ngu. Bây giờ
ánh sáng đã tới bên trong linh hồn ta. Đó là lí do tại
sao," ông ấy nói, "ta không còn là người cũ nữa."
Ông bố già của Phật trở nên tức điên lên. Ông ấy
nói, "Con ngụ ý gì việc con không là người cũ nữa?
Chẳng lẽ ta không thể nhận ra con trai ta sao? Ta
không biết con sao? Ta đã sinh ra con, máu của ta chảy
trong huyết quản con, con được tạo ra từ máu và
xương ta - và ta không biết con sao? Con phải đã thần
kinh khi nói điều này rồi!"
243
Và Phật nói, "Ta xin lỗi, nhưng ta phải nói rằng
thân thể ta có thể là một phần của thân thể ông - nhưng
ta thì không. Bây giờ ta biết rằng ta không là thân thể,
không là tâm trí. Bây giờ ta biết ta là ai. Và ông chẳng
liên quan gì tới bản thể ta cả; ông đã không tạo ra bản
thể của ta, ông đã không cho sinh thành ra bản thể của
- Ta đã từng hiện hữu từ trước việc sinh của ta, và ta
sẽ hiện hữu sau cái chết của ta. Xin cố gắng hiểu ta;
đừng tức giận làm gì, đừng bực mình làm gì. Ta tới chỉ
để chia sẻ vui vẻ mà ta đã tìm ra."
Nhưng các bố mẹ cứ nghĩ con cái là của họ, con
cái nghĩ bố mẹ là của họ. Trong thế giới này, bản thể
bạn là tuyệt đối một mình. Vâng, chia sẻ vui vẻ của
bạn với người khác, nhưng đừng bao giờ sở hữu. Chỉ
kẻ ngu mới sở hữu, người trí huệ không có tính sở
hữu.
Người ngu biết mình là ngu
là khôn hơn nhiều.
Người ngu nghĩ mình khôn
thực sự là người ngu.
Đào sâu về điều đó: bạn nghĩ gì về bản thân mình?
Thấy ra cái ngu xuẩn của mình sẽ là điều đau đớn. Dễ
dàng nhìn người khác như những người ngu - thực ra,
mọi người đều biết rằng mọi người khác là ngu -
nhưng thấy cái ngu riêng của bạn là bước tiến lớn tới
trí huệ. Thấy cái ngu riêng của bạn là đã biến đổi bản
thể bạn, tâm thức bạn.
244
Một người tới thăm nước Pháp. Anh ta đi lang
thang chút ít trong đêm đầu tiên. Làm tình với vợ ông
chủ, với con gái ông ta, với người nấu ăn, người hầu
gái, vân vân. Ông chủ mắng mỏ người đó vào buổi
sáng.
"Ý tưởng to tát gì thế này? Ở đây anh là khách của
tôi. Tôi đón anh như người bạn. Còn anh làm gì? Anh
làm tình với vợ tôi, con gái tôi và nửa số người hầu -
còn với tôi, chẳng làm gì cả sao?"
Người ngu bao giờ cũng quan tâm chỉ với một điều
- bản ngã của người đó. Bất kì cái gì ủng hộ cho người
đó đều tốt - bất kì cái gì. Và người đó sẵn sàng níu
bám lấy nó. Người ngu thậm chí còn níu bám lấy khổ,
bởi vì đó là khổ của người đó. Người đó cứ tích lũy bất
kì cái gì người đó có thể kiếm được, bởi vì người ngu
không có ý tưởng gì về vương quốc bên trong của
mình, về kho báu bên trong của mình; người đó cứ tích
luỹ những đồ đồng nát bởi vì người đó nghĩ đây là tất
cả những gì có thể được sở hữu. Đồ đồng nát bên
ngoài và đồ đồng nát bên trong; đó là điều mọi người
cứ thu thập - mọi vật họ thu thập và ý nghĩ họ cũng thu
thập. Mọi vật là đồ đồng nát bên ngoài, ý nghĩ là đồ
đồng nát bên trong, và bạn bị chìm nghỉm trong đống
đồng nát của mình.
Nhìn đi, nhìn một cách thản nhiên, tách rời vào
cuộc sống của bạn mà xem, bạn đã làm gì với nó, và
bạn đã được cái gì từ nó. Và đừng cố gắng tự lừa
mình, bởi vì đây là cách tâm trí cứ tiếp diễn. Nó nói,
"Trông mình được nhiều thế! Bao nhiêu là tiền trong
ngân hàng, bao nhiêu là người biết tới mình, kính
trọng mình, tôn vinh mình; mình có vị trí lớn lao thế,
245
về mặt chính trị mình quyền hành thế... còn cái gì
khác? Người ta có thể hi vọng vào cái gì khác? Cuộc
sống đã cho tất cả những cái người ta có thể hi vọng
rồi."
Nhưng tiền hay quyền hay danh chẳng là gì cả, bởi
vì cái chết sẽ tới và tất cả những thành trì vĩ đại của
bạn về của cải, quyền lực, danh vọng, kính trọng, sẽ
chỉ bắt đầu sụp đổ đi cứ dường như bạn đã làm chúng
bằng con bài. Chỉ một cú đáng của cái chết và mọi thứ
tan tành.
Chừng nào bạn chưa có cái gì đó mà bạn có thể
đem ra bên ngoài cái chết, nhớ lấy, bạn không có cái gì
cả đâu - tay bạn trống rỗng. Chừng nào bạn chưa có
cái gì đó bất tử, vĩnh hằng, bạn vẫn cứ là người ngu.
Phật gọi người trí huệ là người đã đạt tới kho báu thực
nào đó - của thiền, của từ bi, của chứng ngộ.
Thìa có nếm canh không?
Người ngu có thể sống cả đời
cùng với thầy
và vẫn lỡ con đường.
Thìa không thể nếm được canh, thìa là thứ chết -
người ngu cũng vậy. Người đó chỉ dường như là sống
thôi; bằng không, trái tim người đó chết rồi, gần như
chết, bởi vì trái tim người đó không hoạt động. Người
đó sống qua cái đầu, và cái đầu chỉ là cái thìa.
Qua cái đầu bạn không thể nếm trải bất kì vui vẻ
nào của cuộc sống được. Bạn có thể thấy cái đẹp qua
cái đầu không? Bạn có thể thấy được đoá hoa, nhưng
bạn sẽ bỏ lỡ cái đẹp; bạn sẽ thấy mặt trăng, nhưng bạn
246
sẽ bỏ lỡ cái đẹp; bạn sẽ thấy mặt trời lặn, nhưng bạn sẽ
bỏ lỡ cái đẹp. Đầu bạn không thể biết gì về cái đẹp.
Đầu bạn có thể biết cái gì đó về dục nhưng không
thể biết cái gì về tình yêu. Đầu bạn có thể hiểu phần
văn xuôi của cuộc sống, đầu bạn là cái máy tính -
nhưng nó không thể biết tới thơ ca của sự tồn tại. Và
thơ ca của sự tồn tại chứa chân lí. Âm nhạc của sự tồn
tại chứa ích lợi thực sự. Nó chỉ có thể được biết tới
bằng trái tim. Chỉ trái tim mới có thể kinh nghiệm
được điều đó.
Nhớ lấy, tất cả những điều là vô nghĩa, cái đầu là
hiệu quả với nó; còn tất cả những cái có ý nghĩa, chỉ
trái tim mới có khả năng biết nó. Và tất cả chúng ta
đều đang sống trong đầu. Các trường phổ thông, cao
đẳng, đại học chỉ tồn tại vì mỗi một chủ định, vì mỗi
cái tội duy nhất mà chúng tồn tại, và tội đó là: làm
chệch năng lượng của mọi người khỏi trái tim để
hướng lên đầu, để cho họ tất cả đều có thể trở thành
máy tính, các thư kí hiệu quả và những người thu thuế,
trưởng ga... Nhưng hệ thống giáo dục không cho phép
bạn trở thành người yêu, nhà thơ, ca sĩ. Nó không cho
phép bạn biết ý nghĩa thực của cuộc sống. Nó không
cho phép bạn đi vào trong đền chùa, nó giữ bạn ở
ngoài.
Cái đầu là ở bề mặt, trái tim là ở trung tâm. Và nếu
trái tim không vận hành, bạn chỉ là cái thìa, cái thìa gỗ.
Bạn sẽ không nếm canh. Người ngu có thể sống cả đời
cùng với thầy và vẫn lỡ con đường.
Bây giờ, có vài người ở đây đang bỏ lỡ và vài
người cứ lỡ mãi nếu họ vẫn còn hướng theo cái đầu.
Đây không phải là chỗ để sống trong cái đầu. Không
đầu đi! Sannyasin thực sự sẽ không có đầu. Người đó
sẽ có tính trái tim, bởi vì chính là qua trái tim mà tôi có
thể thấm nhuần vào trong bạn. Chính là chỉ qua trái
tim mà mới có khả năng giao cảm. Bằng không, bạn sẽ
nghe lời tôi và bạn sẽ cóp nhặt lời tôi, và bạn sẽ trở
thành vẹt và bạn sẽ lặp lời tôi - và đó là mọi sự vô tích
sự... chừng nào bạn chưa nếm trải, chừng nào bạn chưa
uống lấy tôi.
Lưỡi nếm canh. Xin đừng là thìa, là lưỡi đi. Khi
bạn ở quanh vị phật, đừng là thìa, là lưỡi đi - sống
động, nhạy cảm, mang tính trái tim, đáng yêu, tin cậy.
Lưỡi nếm canh.
Nếu ông thức trong hiện diện của thầy
một khoảnh khắc sẽ chỉ cho ông con đường.
Một khoảnh khắc là đủ! Vấn đề không phải là sống
với thầy cả thời gian dài; thời gian không đi vào trong
nó. Đấy không phải là vấn đề số lượng, về việc bạn đã
sống bao lâu với thầy. Vấn đề là bạn đã yêu thầy sâu
sắc thế nào, không phải là bạn đã sống bao lâu với thầy
- bạn đã trở nên bị thu hút vào thầy mạnh mẽ, đam mê
thế nào... không ở chiều dài thời gian, mà ở chiều sâu
của tình cảm của bạn. Thế thì một khoảnh khắc của
nhận biết, của trái tim thức tỉnh, một khoảnh khắc của
248
im lặng... và việc truyền trao, việc truyền trao bên
ngoài mọi kinh sách.
Người ngu là kẻ thù riêng của mình.
Tai hoạ người đó gây ra phá huỷ của người đó.
Người đó chịu cay đắng làm sao!
Người ngu là kẻ thù riêng của mình, Phật nói. Tại
sao? - bởi vì điều đó đơn giản là từ thoả thuận riêng
của mình mà người đó cứ bỏ lỡ tất cả những điều có ý
nghĩa trong sự tồn tại. Không ai cản đường cả. Thơ ca
của cuộc sống là sẵn có cho mọi người. Người ngu vẫn
còn điếc, người đó giữ cho tai mình bị bịt kín. Cuộc
sống tràn đầy ánh sáng, nhưng người ngu cứ giữ cho
mắt nhắm lại. Cuộc sống liên tục mưa rào niềm vui
thiêng liêng, hoa cứ mưa xuống, nhưng người ngu vẫn
còn quên lãng hoàn toàn. Cho dù đôi khi mặc cho bản
thân mình người đó bắt gặp một đoá hoa, người đó
không tin vào điều đó. Người đó nói, "Mình phải bị
lừa rồi."
Điều đó xảy ra gần như mọi ngày. Mọi người viết
thư cho tôi rằng trong thiền của họ điều gì đó kì lạ
đang xảy ra: họ cảm thấy rất hạnh phúc - điều đó
không thể đúng được! Không ai đã viết cho tôi, "Tôi
cảm thấy bất hạnh - nó không thể đúng được!" Nhưng
bất kì khi nào hạnh phúc được cảm thấy, vui vẻ phát
sinh, họ trở nên sợ, họ không thể tin được vào điều đó.
Họ bắt đầu nghi ngờ. Họ bắt đầu nghi ngờ và họ bắt
đầu lí thuyết hoá rằng điều đó chắc phải là do tính thôi
miên của chỗ này, điều đó phải là do nhiều người áo
da cam bao quanh, đó là lí do tại sao họ bị ảnh hưởng.
Làm sao họ có thể hạnh phúc được?! Họ chỉ biết mỗi
khổ trong toàn thể các kiếp sống của mình, họ đã trở
249
nên quen với điều đó, khổ đã trở thành bản thể của họ.
Bây giờ cực lạc sao? Không, những hoa này không thể
đúng được - cái gì đó sai rồi.
Trong hầu hết mọi ngôn ngữ trên thế giới đều có
câu ngạn ngữ như câu này trong tiếng Anh: bạn nói,
"Điều đó không thể thật được bởi vì nó tốt thế." Cái tốt
không thể thật được sao? Không ai tin vào cái tốt cả.
"Quá tốt để là thật," bạn nói. Không ai nói, "Quá xấu
để là thật." Không câu ngạn ngữ nào giống như vậy có
trong bất kì ngôn ngữ nào trên thế giới: "Quá xấu để là
thật." Cái xấu được chấp nhận, cái xấu xí được chấp
nhận, cái trần tục được chấp nhận - còn cái linh thiêng
bị phủ nhận.
Và cho dù bạn chấp nhận cái linh thiêng, bạn cũng
chỉ chấp nhận nó một cách hình thức. Bạn đi tới đền
chùa và nhà thờ như các nghi thức xã hội; bạn không
thực tin vào Thượng đế, bạn không thực tin vào đền
chùa. Điều đó là tốt, nó giữ cho mọi sự được trôi chảy,
nó giống như chất bôi trơn. Nếu bạn đi tới đền chùa và
nhà thờ, mọi người nghĩ bạn là người tốt, chân thành,
tôn giáo; và nếu mọi người nghĩ bạn có tính tôn giáo,
chân thành và tốt bụng, bạn có thể lừa họ theo cách
ngoạn mục hơn là bạn có thể làm điều ngược lại. Họ sẽ
tin cậy bạn, và bạn có thể lừa họ và dối họ chỉ nếu họ
tin cậy vào bạn. Đó là nghi thức xã hội, có thể là một
chiến lược xã hội để lừa và dối mọi người. Nhưng bạn
không tin.
Bất kì khi nào cái gì đó mênh mông, khổng lồ, lớn
hơn bạn, mà giáng xuống bạn, bạn đơn giản co lại, bạn
nhắm mắt lại, bạn trở thành con đà điểu. Bạn đơn giản
phủ nhận nó! Điều đó không thể như vậy được. Không
phải là Thượng đế không tới trên con đường của bạn -
ngài đã tới nhiều lần rồi, ngài đã gõ cửa nhà bạn nhiều
lần rồi, nhưng bạn không mở cửa. Ngược lại, bạn cứ
tìm cách hợp lí hoá. Khi thì bạn nói, "Đấy chỉ là gió
thôi, đấy phải là trời mưa, đấy phải là con hàng xóm
đang chơi trên bậu cửa, gõ vào cánh cửa." Bạn cứ giải
thích cho mình... nhưng bạn chưa bao giờ mở cửa ra và
xem ai có đó.
Người ngu là kẻ thù riêng của mình.
Tai hoạ người đó gây ra phá huỷ của người đó.
Người đó chịu cay đắng làm sao!
Tại sao làm điều ông sẽ hối tiếc?
Tại sao mang nước mắt theo bản thân ông?
Làm chỉ điều ông không tiếc,
Từ từ bi lớn lao của mình, ông ấy nêu ra câu hỏi -
ông ấy đang nói với bạn - Tại sao làm điều ông sẽ hối
tiếc? Tại sao cứ mang nước mắt mãi theo bản thân
ông?
Làm chỉ điều ông không tiếc,
và rót đầy bản thân ông bằng vui vẻ.
Nhớ lấy, để điều này là tiêu chuẩn: bất kì điều gì
đem tới vui vẻ và phúc lạc và phúc lành đều là thực -
bởi vì phúc lạc là bản tính của Thượng đế. Chân lí là
cái tên khác của phúc lạc. Giả dối đem tới khổ. Nếu
bạn sống trong dối trá, bạn sẽ sống trong khổ. Và nếu
bạn sống trong khổ, nhớ và tìm ra cuộc sống bạn đã
dựa trên điều dối trá nào. Tự rút lui bản thân mình khỏi
những dối trá đó. Đừng phí thời gian và đừng trì hoãn.
Rút lui ngay lập tức! Việc rút lui đó tôi gọi là tính chất
sannyas.
251
Nó không phải là rút lui khỏi thế giới, nó là rút lui
khỏi những dối trá mà bạn đã từng sống mãi cho tới
giờ. Nó không phải là từ bỏ thế giới, nó là từ bỏ những
dối trá mà bạn đã dựa cả đời mình vào. Khoảnh khắc
bạn tự rút bản thân mình khỏi dối trá, chúng bắt đầu
sụp đổ, bắt đầu chết, bởi vì chúng phụ thuộc vào bạn,
chúng tự nuôi dưỡng chúng trên bạn - chúng không thể
sống mà thiếu sự hỗ trợ của bạn được. Rút đi sự hợp
tác của bạn, và mọi dối trá đều biến mất. Và khi mọi
dối trá biến mất, cái còn là chân lí.
Chân lí là bản tính bên trong nhất của bạn. Chân lí
phải không được tìm ở bất kì đâu khác. Aes dhammo
sanantano - đây là luật tối thượng, luật không cạn,
chân lí tối thượng, cái ở bên trong bạn. Bạn không cần
đi đâu cả. Bạn có thể tìm thấy nó bên trong bản thân
bạn nếu bạn có thể hoàn thành chỉ một điều kiện này:
rút lui khỏi mọi điều dối trá mà bạn đã đã đầu tư vào
nhiều thế - rút lui khỏi chúng. Từ bỏ tất cả những cái
không thật. Khổ là chỉ dẫn cho cái không thật.
Bất kì khi nào phúc lạc nào đó xảy ra, tin cậy vào
nó, và đi vào theo chiều hướng đó... và bạn sẽ đi
hướng tới Thượng đế. Phúc lạc là hương thơm của
ngài. Nếu bạn có thể theo phúc lạc, bạn sẽ không bao
giờ đi lạc lối. Nếu bạn theo phúc lạc, bạn sẽ đi theo tự
nhiên. Và nếu bạn tự nhiên, phúc lạc, thảnh thơi, trí
huệ nảy sinh.
Trí huệ là trạng thái rất thảnh thơi của bản thể. Trí
huệ không phải là tri thức, không phải là thông tin; trí
huệ là sự thức tỉnh bản thể bên trong của bạn, tỉnh táo,
có tính quan sát, chứng kiến, đầy ánh sáng. Tràn đầy
ánh sáng đi - đó là quyền tập ấm của bạn. Nếu bạn bỏ
252
lỡ, bạn là người ngu. Và bạn đã bỏ lỡ nhiều kiếp rồi -
lần này, xin từ bi thêm chút nữa cho bản thân mình.
8
Thượng đế yêu tiếng cười
Câu hỏi thứ nhất:
Thưa Thầy kính yêu,
Ở phương Tây tôi đã được huấn luyện là một công
nhân xã hội. Tôi được dạy rằng điều quan trọng là
một người kính trọng và yêu mến bản thân mình và
cảm thấy xứng đáng. Tôi đã được dạy rằng điều
quan trọng là hỗ trợ để giúp làm mạnh cho bản
ngã. Thầy nói giết chết bản ngã. Tôi bị lẫn lộn.
Prem Aradhana, bản ngã được cần tới bởi vì cái ta
thực chưa được biết tới. Bản ngã là cái thay thế, nó là
thực thể giả. Bởi vì bạn không biết bản thân mình nên
bạn phải tạo ra một trung tâm nhân tạo; bằng không
hoạt động trong cuộc sống sẽ không thể được. Bởi vì
bạn không biết khuôn mặt thật của mình, bạn phải đeo
254
mặt nạ. Không biết về cái bản chất, bạn phải tin cậy
vào cái bóng.
Chỉ có hai cách sống trong cuộc sống. Một là sống
nó từ chính cốt lõi của bản thể bạn - đó đã là cách của
các nhà huyền môn. Thiền không là gì ngoài phương
cách làm cho bạn nhận biết về cái ta thực của mình -
cái không do bạn tạo nên, cái bạn đã là vậy rồi. Bạn
được sinh ra với nó, bạn là nó! Nó cần được phát hiện
- Nếu điều này là không thể, hay nếu xã hội không
cho phép điều đó xảy ra... và không xã hội nào cho
phép nó xảy ra cả, bởi vì cái ta thực là nguy hiểm -
nguy hiểm cho nhà thờ đã được lập, nguy hiểm cho
nhà nước, nguy hiểm cho đám đông, nguy hiểm cho
truyền thống - bởi vì một khi con người biết tới cái ta
thực của mình, người đó trở thành cá nhân. Người đó
không còn thuộc vào tâm lí đám đông nữa; người đó sẽ
không mê tín, và người đó không thể bị khai thác.
Người đó không thể bị dẫn đi như trâu bò, người đó
không thể bị ra lệnh và chỉ huy. Người đó sẽ sống theo
ánh sáng của mình, người đó sẽ sống từ nội tâm riêng
của mình. Cuộc sống của người đó sẽ có cái đẹp, sự
toàn vẹn vô cùng. Nhưng đó là nỗi sợ của xã hội.
Con người được hợp nhất trở thành cá nhân, và xã
hội muốn bạn trở thành phi cá nhân. Thay vì tính cá
nhân, xã hội dạy bạn là cá tính. Từ 'cá tính -
personality' phải được hiểu. Nó bắt nguồn từ một gốc,
'persona' - persona nghĩa là mặt nạ. Xã hội cho bạn
một ý tưởng giả tạo về bạn là ai; nó cho bạn mỗi một
thứ đồ chơi, và bạn cứ níu bám lấy đồ chơi này cả đời
bạn.
Cách duy nhất là sống qua thiền - thế thì bạn sống
cuộc sống của nổi dậy, của phiêu lưu, của dũng cảm.
255
Thế thì bạn thực sự sống! Cách khác để sống, hay để
sống giả, là cách thức của bản ngã - làm mạnh bản
ngã, nuôi dưỡng bản ngã; để cho bạn không cần nhìn
vào cái ta, cứ níu bám lấy bản ngã. Bản ngã là vật
phẩm do xã hội tạo ra để lừa dối bạn, làm sao lãng bạn.
Bản ngã là do con người tạo ra, được chúng ta chế
tạo ra. Và bởi vì nó do xã hội chế tạo ra, xã hội có
quyền trên nó. Bởi vì nó do nhà nước và nhà thờ tạo
ra, và do những người đang có quyền lực tạo ra, họ có
thể phá huỷ nó vào bất kì lúc nào; điều đó tuỳ thuộc
vào họ. Bạn phải thường xuyên trong sợ, và bạn phải
thường xuyên vâng lời họ, tuân theo họ, để cho bản
ngã của bạn còn nguyên không bị động chạm. Xã hội
cho bạn sự kính trọng nếu bạn không phải là cá nhân.
Xã hội tôn vinh bạn nếu bạn không phải là một Jesus,
không phải là một Socrates, không phải là một Phật.
Nó kính trọng bạn chỉ nếu bạn là con cừu, không phải
là con người.
Aradhana, điều bạn đã được bảo cho là hoàn toàn
vô nghĩa. Không thành vấn đề ai nói điều đó - các đại
256
học, các chính khách, các tu sĩ. Chắc chắn, bạn sẽ cảm
thấy bị lẫn lộn, bởi vì tôi đang nói cho bạn chính cái
đối lập lại: Tôi đang bảo bạn gạt bỏ bản ngã, bởi vì
nếu bạn gạt bỏ bản ngã, bạn gạt bỏ tảng đá đang ngăn
cản luồng tâm thức của bạn.
Tâm thức của bạn có đó, ngay ở sau tảng đá này;
nó phải không được đem từ đâu đó khác lại. Loại bỏ
tảng đá này đi - tôn giáo thực chỉ bao gồm việc loại bỏ
cái không cần thiết, và thế rồi cái cần thiết bắt đầu
tuôn chảy. Cái không bản chất phải bị loại bỏ đi. Và
cái bản chất đã có đó rồi, nó đã là hoàn cảnh rồi! Bạn
loại bỏ tảng đá và bạn sẽ ngạc nhiên: bạn không cần
tạo ra cái ta thực - nó tự lộ ra cho bạn.
Và cái thực có cái đẹp, và cái thực là bất tử. Bởi vì
nó bất tử nó không sợ. Cái không thực thường xuyên
run rẩy. Bản ngã bao giờ cũng trong nguy hiểm - bất kì
ai đều có thể phá huỷ được nó. Bởi vì nó đã được
những người khác trao cho bạn, họ có thể lấy lại nó.
Hôm nay họ kính trọng bạn, ngày mai họ có thể không
kính trọng bạn. Nếu bạn không theo ý tưởng của họ về
cuộc sống, nếu bạn không xác nhận phong cách hiện
hữu của họ, họ sẽ rút lại sự kính trọng của họ. Và bạn
sẽ bị xẹp lép trên đất… và bạn sẽ không biết mình là
ai.
Cái không biết lớn nhất tồn tại bên trong bạn. Biển
chưa được thăm dò nhất là tâm thức bạn, và nguy hiểm
lớn nhất nữa, bởi vì khi bạn bắt đầu đi vào bên trong,
bạn bắt đầu rơi vào trong cái trống rỗng, và hoảng sợ
lớn lao nảy sinh, sợ bị điên, sợ mất căn cước của bạn...
Bởi vì bạn đã biết tới bản thân mình như cái tên, bạn
đã biết tới bản thân mình như một người đặc biệt - bạn
đã biết tới bản thân mình như bác sĩ, như kĩ sư, như
doanh nhân; bạn đã biết tới bản thân mình như người
Ấn Độ, người Đức, người Trung Quốc; bạn đã biết tới
bản thân mình như người da đen hay da trắng; bạn đã
biết tới bản thân mình như đàn ông hay đàn bà; bạn đã
biết tới bản thân mình như người có giáo dục hay
không giáo dục - tất cả những phân loại này bắt đầu
biến mất.
Khi bạn đi vào bên trong, bạn không là đàn ông
không là đàn bà: Neti, neti - không cái này không cái
nọ, không da trắng không da đen, không Hindu giáo
không Mô ha mét giáo, không người Ấn Độ không
người Pakistan. Khi bạn đi vào bên trong, tất cả những
phân loại này bắt đầu tuột khỏi tay bạn. Thế thì bạn là
ai? Bạn bắt đầu mất dấu vết bản ngã của bạn, và nỗi sợ
lớn nảy sinh - sợ cái không. Bạn rơi vào trong cái vô
hạn. Ai biết liệu bạn sẽ có khả năng quay lại hay
không? Và ai biết cái gì sẽ là kết quả của việc thám
hiểm này? Kẻ hèn nhát níu bám lấy bến bờ và quên
mất tất cả về biển. Đó là điều đang xảy ra trên khắp thế
giới. Mọi người níu bám lấy bản ngã bởi vì bản ngã
cho bạn ý tưởng nào đó về bạn là ai, cho bạn sáng tỏ
259
nào đó. Nhưng bản ngã là giả, và sáng tỏ này cũng là
giả.
Thà bị lẫn lộn bởi thực tại còn tốt hơn là được sáng
tỏ với cái không thực ra.
Aradhana, bạn đúng đấy: với tôi lẫn lộn lớn nhất
định xảy ra - bởi vì mọi tri thức của bạn, dần dần, dần
dần sẽ được chứng tỏ đơn giản là dốt nát chứ không gì
khác. Ẩn giấu đằng sau tri thức của bạn là dốt nát của
bạn. Ẩn đằng sau cái láu lỉnh của bạn là tâm trí ngu
đần của bạn. Và đằng sau bản ngã chẳng có gì cả - nó
là cái bóng.
Một khi điều này trở thành rõ ràng cho bạn, rằng
bạn đã níu bám lấy cái bóng, sợ hãi lớn và lẫn lộn lớn,
hỗn độn lớn nhất định xảy ra. Nhưng từ hỗn độn này
các ngôi sao được sinh ra. Người ta phải trải qua
những hỗn độn như vậy - đó là một phần của trưởng
thành tâm linh. Bạn phải làm mất đi cái giả để có được
cái thật. Nhưng giữa hai điều này sẽ là một khoảng hở
mà cái giả sẽ mất đi và cái thật sẽ chưa tới. Đó là
những khoảnh khắc, khoảnh khắc mấu chốt nhất... đây
là những khoảnh khắc mà bạn cần thầy hay bạn.
Mới hôm nọ, Phật đã nói, "Thầy hay bạn là được
cần." Đây là những khoảnh khắc đó khi bạn sẽ cần bàn
tay của ai đó, người có thể giữ bạn, người có thể đỡ
bạn, người có thể nói, "Đừng sợ. Cái trống rỗng này sẽ
biến mất. Chẳng mấy chốc bạn sẽ tuôn trào - chỉ chút
ít chờ đợi thêm nữa, chút ít kiên nhẫn thêm nữa." Thầy
không thể cho bạn cái gì, nhưng thầy có thể cho bạn
dũng cảm. Thầy có thể đưa bàn tay của mình cho bạn
260
vào những khoảnh khắc mấu chốt đó khi tâm trí bạn
muốn quay lại, trở lại, níu bám bến bờ này.
Vui vẻ của thầy, niềm tin của thầy, thẩm quyền
của thầy... nhớ lấy, khi tôi nói "thẩm quyền của thầy"
tôi không ngụ ý rằng thầy là người cầm quyền. Thầy
không bao giờ là người cầm quyền, nhưng thầy có
thẩm quyền, bởi vì thầy là nhân chứng cho cái ta riêng
của mình. Thầy biết về bờ bên kia, thầy đã từng ở bờ
bên kia. Bạn chỉ mới nghe nói về bờ bên kia, bạn đã
đọc về nó; bạn chỉ biết về bờ bên này, sự thoải mái và
an ninh, và an toàn của bờ này. Và khi cơn bão hoành
hành dữ dội và bạn bắt đầu mất cái nhìn về bờ này, và
bạn không có khả năng thấy được bờ bên kia, tâm trí
bạn sẽ nói, "Quay lại thôi! Quay lại nhanh nhất có thể
được đi! Bờ cũ đang biến mất và bờ mới không xuất
hiện. Có thể không có gì ở bờ bên kia cả, có thể không
có bờ bên kia chút nào. Và cơn bão to thế!"
Trong những khoảnh khắc đó, nếu bạn ở cùng
thầy, và ai đó đang ngồi trong thuyền im lặng, hoàn
toàn bình thản và yên tĩnh, cười lớn và nói, "Đừng lo,"
vẫn cứ thổi sáo, hay ca hát bài ca, hay kể chuyện cười
cho bạn, và người đó nói, "Đừng lo. Có bờ bên kia - ta
biết, ta đã từng ở đó. Kiên nhẫn thêm chút nữa đi..
Bờ bên kia không xa xôi gì; chỉ tại mỗi mắt bạn
đầy khói đến mức bạn không thể thấy được. Thực ra,
chính bờ này là bờ bên kia. Nếu mắt bạn sáng tỏ, nếu
cảm nhận của bạn không bị u ám, nếu sáng suốt đã nảy
sinh trong bản thể bạn, nếu bạn có thể thấy và nghe,
chính bờ này là bờ bên kia. Khi người ta biết, người ta
262
thực sự cười vào toàn thể cái nhố nhăng của cuộc sống
- bởi vì chúng ta đã thu được cái chúng ta khao khát.
Kho báu này đi cùng với chúng ta, và chúng ta cứ chạy
quanh đây đó.
Bản ngã phải không được tạo ra, bởi vì bạn có cái
ta tối cao bên trong mình.
Nhưng tôi có thể hiểu được lẫn lộn của bạn. Vẫn
còn bị lẫn lộn đi. Đừng quay sự sáng tỏ cũ của bạn - nó
là lừa dối. Ở trong lẫn lộn này, ở cùng tôi thêm chút
nữa, và chẳng mấy chốc lẫn lộn sẽ tản mát đi và biến
mất. Và thế rồi một loại sáng tỏ hoàn toàn mới tới.
Có hai loại sáng tỏ - một, sáng tỏ chỉ đơn giản có
tính trí tuệ, bất kì khoảnh khắc nào cũng có thể bị lấy
đi, hoài nghi có thể được tạo ra vào bất kì khoảnh khắc
nào... Trí tuệ đầy những hoài nghi. Bất kì cái gì bạn đã
nghe thấy và bất kì cái gì bạn đã được bảo đều bị tôi dễ
dàng lấy đi thế; nó chẳng giá trị gì mấy. Huấn luyện cả
đời của bạn, và tôi đã lấy đi mảnh đất từ dưới chân bạn
dễ dàng thế... và bạn bị lẫn lộn. Sáng tỏ như vậy có thể
có giá trị gì? Nếu tôi có thể làm cho bạn lẫn lộn dễ
dàng thế, điều đó nghĩa là nó không thực sự sáng tỏ
đâu. Tôi sẽ cho bạn một loại sáng tỏ mới mà không thể
bị làm lẫn lộn được.
Câu hỏi thứ ba:
Thưa Thầy kính yêu,
Tôi là nhà tâm lí. Tôi đã hi vọng rằng việc nghiên
cứu tâm lí sẽ giúp làm thay đổi cuộc đời tôi, nhưng
chẳng cái gì như thế đã xảy ra. Tôi phải làm gì
bây giờ?
Tâm lí học vẫn còn là khoa học rất, rất chưa chín
muồi. Nó còn rất thô sơ, nó chỉ mới là bắt đầu. Nó
276
chưa là cách sống - nó không thể biến đổi bạn được.
Nó chắc chắn có thể cho bạn vài sáng suốt trong tâm
trí, nhưng những sáng suốt đó sẽ không là biến đổi. Tại
sao? - bởi vì biến đổi bao giờ cũng xảy ra từ bình diện
cao hơn. Biến đổi chưa bao giờ có nghĩa là giải quyết
vấn đề - vẫn còn ở cùng bình diện cũ - điều đó nghĩa là
điều chỉnh. Tâm lí học vẫn đang cố gắng giúp bạn điều
chỉnh - điều chỉnh theo xã hội, cái bản thân nó đã điên
khùng rồi, điều chỉnh theo gia đình, điều chỉnh theo
các ý tưởng đang chi phối quanh bạn. Nhưng tất cả
những ý tưởng đó - gia đình bạn, xã hội bạn - bản thân
chúng đều ốm yếu, bệnh tật, và điều chỉnh theo chúng
sẽ cho bạn sự bình thường nào đó, ít nhất có vẻ bề
ngoài lành mạnh, nhưng điều đó sẽ không làm biến đổi
bạn.
Biến đổi có nghĩa là thay đổi bình diện của hiểu
biết của bạn. Nó tới qua việc siêu việt lên. Nếu bạn
muốn thay đổi tâm trí bạn, bạn phải đi sang trạng thái
vô trí. Chỉ từ tầm cao đó bạn mới có khả năng thay đổi
tâm trí mình, bởi vì từ chiều cao đó bạn sẽ là người
chủ. Vẫn còn trong tâm trí và cố thay đổi tâm trí bằng
bản thân tâm trí là quá trình vô tích sự. Điều đó cũng
giống như tự kéo mình lên qua dây giầy của mình.
Điều đó cũng giống như con chó cố bắt đuôi của nó;
đôi khi chúng làm vậy, đôi khi chúng hành xử rất con
người. Con chó đang ngồi sưởi nắng mặt trời buổi
sáng sớm và nó thấy cái đuôi ngay bên cạnh nó - một
cách tự nhiên, tò mò phát sinh: Sao không bắt lấy nó?
Nó thử, không được, cảm thấy bực mình, khó chịu; thử
mạnh hơn, thất bại mạnh hơn, trở nên điên, khùng.
Nhưng nó sẽ không bao giờ có khả năng bắt được đuôi
- đấy là đuôi riêng của nó. Nó càng nhảy lên, cái đuôi
cũng sẽ càng nhảy lên.
277
Tâm lí học có thể cho bạn vài điều sáng suốt nhìn
vào tâm trí, nhưng bởi vì nó không thể đưa bạn vượt ra
ngoài tâm trí nên nó không thể có ích gì được.
Sam trở thành nhà tâm thần và bắt đầu làm ăn phát
đạt. Anh ta mua về một chiếc xe hơi to đắt tiền và lái
nó lần đầu tiên. Anh ta vừa lái được một chốc, một
chiếc xe khác đâm sầm vào anh ta. Anh ta nhảy ra khỏi
chiếc Cadillac bẹp dúm, đi tới chiếc xe đã đụng vào xe
mình, rung rung nắm đấm với nó, và gầm lên, "Đồ
ngu! Đồ khờ! Đồ đê tiện! Đồ chó... !" Thế rồi anh ta
sực nhớ mình là nhà tâm thần và hạ giọng xuống hỏi
một cách mềm mỏng, "Sao anh ghét mẹ anh?"
Tâm lí học chẳng thể giúp ích được. Tôi đã nghe
kể một câu chuyện khác về cũng anh chàng Sam này -
một câu chuyện khi anh ta không còn trên thế giới này
nữa, anh ta đã chết.
Bà quả phụ chăm sóc cây quanh nấm mồ của
chồng mình. Khi bà ấy nghiêng người qua, vài nhành
cỏ xuyên vào chỗ da trần dưới váy bà ấy. Giật mình,
bà ấy nhanh chóng quay lại, nhưng chẳng thấy ai cả.
Thở dài, bà ấy quay nấm mồ và thì thào, "Sam ơi, cư
xử cho phải phép vào! Và nhớ đấy, anh được coi là
chết rồi mà."
Tâm lí học sẽ không giúp gì mấy cho bạn cả trong
sống lẫn trong chết. Bạn có thể được giúp đỡ chỉ bởi
tôn giáo.
278
Bây giờ các nhà tâm lí đang cố gắng đóng vai trò
của người thầy, hoàn toàn chỉ giả vờ. Nhà tâm lí, nhà
phân tâm và nhà tâm thần đều không phải là thầy! Họ
không biết bản thân họ. Vâng, họ đã hiểu chút ít về cơ
chế của tâm trí, họ đã nghiên cứu, họ có thông tin tốt.
Nhưng thông tin không bao giờ thay đổi ai cả, nó chưa
bao giờ đem tới bất kì cách mạng nào. Sâu bên dưới
người này vẫn còn như cũ. Người đó có thể nói hay,
người đó có thể cho bạn lời khuyên tốt, nhưng người
đó không thể đi theo lời khuyên riêng của mình.
Nhà phân tâm không thể là thầy được. Nhưng đặc
biệt ở phương Tây ông ta đã trở nên thành công một
cách chuyên nghiệp tới mức ngay cả linh mục cũng
cực kì kính nể. Ngay cả các linh mục - Cơ đốc giáo và
Tin Lành - đang nghiên cứu phân tâm học và các
trường phái khác của tâm lí, bởi vì họ thấy rằng mọi
người không tới các linh mục nữa, họ tới nhà phân
tâm. Linh mục trở nên sợ rằng mình mất việc.
Linh mục đã chi phối mọi người từ hàng trăm năm
nay. Ông ta là người khôn ngoan - ông ta đã mất hấp
dẫn rồi. Và mọi người không thể sống được mà thiếu
các cố vấn; họ cần ai đó bảo họ phải làm gì bởi vì họ
chưa bao giờ trưởng thành. Họ giống như trẻ nhỏ, bao
giờ cũng cần được bảo cho cái gì làm và cái gì không
làm. Mãi cho tới nay các linh mục vẫn thường làm
điều đó; bây giờ linh mục đã mất sức mê hoặc của
mình, sự hợp thức của mình. Ông ta không còn đương
đại nữa, ông ta đã trở thành lạc hậu rồi. Bây giờ nhà
phân tâm đã chiếm vị trí của ông ta, nhà phân tâm là tu
sĩ thời nay.
Nhưng như tu sĩ là giả, nhà phân tâm cũng vậy. Tu
sĩ đã dùng lối nói tôn giáo để khai thác mọi người; nhà
279
phân tâm dùng lối nói khoa học để khai thác cũng
người đó. Tu sĩ không thức tỉnh mà nhà phân tâm cũng
không thức tỉnh.
Con người có thể được giúp đỡ chỉ bởi ai đó đã là
vị phật; bằng không người đó không thể được giúp đỡ.
Mọi cố vấn của bạn sẽ làm cho bạn ngày một trở
thành đống lộn xộn nhiều hơn. Bạn càng nghe cố vấn,
bạn sẽ càng trở thành đống lộn xộn lớn hơn - bởi vì họ
không biết điều họ nói! Họ thậm chí không đồng ý
trong bản thân họ. Freud nói điều này, Adler nói điều
khác, Jung lại nói điều khác. Và bây giờ có cả nghìn lẻ
một trường phái. Và mọi trường phái đều cuồng tín về
triết học của nó - rằng nó có chân lí, toàn thể chân lí và
không có gì ngoài chân lí. Mà không chỉ nó nói rằng
nó đúng đâu; nó nói nó có chân lí, và mọi người khác
đều nói dối, lừa dối.
Nếu bạn nghe theo các nhà phân tâm này, nếu bạn
đi từ nhà phân tâm này sang nhà phân tâm khác, bạn sẽ
còn bị phân vân hơn. Giúp đỡ duy nhất họ có thể trao
cho bạn là ở chỗ nếu bạn đủ thông minh bạn sẽ trở nên
ngán họ, chán họ tới mức bạn sẽ đơn giản vứt bỏ cái ý
tưởng về được biến đổi, và bạn có thể bắt đầu sống
cuộc sống của bạn một cách bình thường, chẳng bận
tâm nhiều tới biến đổi - nếu bạn thông minh, điều rất
hãn hữu, bởi vì thông minh đã bị nghiền nát từ ngay
ban đầu. Bạn bị làm cho thành người xoàng xĩnh. Từ
ngay chính ban đầu, thông minh đã bị phá huỷ. Chỉ vài
người bằng cách nào đó trốn thoát khỏi xã hội và vẫn
còn thông minh.
Gợi ý của tôi cho bạn là, chỉ ngồi im lặng nhiều nhất khi bạn có thể có thời gian cho nó. Thiền nhân ngồi im lặng ít nhất sáu tới tám giờ một ngày. Ban đầu 282
điều đó thực sự là điên khùng. Tâm trí giở ra nhiều thủ đoạn với bạn, cố dẫn bạn phát rồ, tạo ra những hình ảnh kinh sợ, những ảo giác. Thân thể bắt đầu giở trò với bạn... đủ loại điều sẽ xảy ra. Nhưng nếu bạn có thể cứ chứng kiến, trong vòng ba tới chín tháng mọi sự được lắng đọng, và lắng đọng theo cách riêng của nó - không phải bởi vì bạn phải làm cái gì đó. Không có việc làm của bạn, nó đơn giản lắng đọng, và khi tĩnh lặng nảy sinh, cái không được trau dồi, cái không được thực hành, nó là cái gì đó tuyệt vời, cái gì đó cực kì duyên dáng, thanh tú. Bạn chưa bao giờ nếm trải cái gì giống như nó trước đây - nó là nước cam lồ thuần tuý... Bạn đã siêu việt lên trên tâm trí! Mọi vấn đề tâm trí đều được giải quyết. Không phải là bạn đã tìm thấy giải pháp, mà đơn giản chúng đã tự rơi rụng đi - bởi việc chứng kiến, chỉ bởi việc chứng kiến. Bạn đã quá thông thái. Đừng thêm tri thức nữa; bạn cần dỡ bỏ bớt. Người thông thái là người rất tinh ranh - họ bao giờ cũng có thể tìm ra cớ để vẫn còn như cũ.
Một giáo sư triết học và tâm lí học nghiện rượu lậu. Một đêm, sau khi ăn uống no nê, ông ta đi và buồng ngủ, cởi quần áo lên giường, và cố gắng thổi tắt nến. Hơi thở nồng nặc rượu của ông ta làm bùng lên ngọn lửa. Rùng mình buồn bã bởi kinh nghiệm này, ông ta gọi vợ, "Đem cho anh cuốn Kinh Thánh, Martha. Đây là bài học ghê rợn với anh. Anh sẽ phải thề."
283
Người vợ sung sướng vội vàng đem cuốn Kinh Thánh lại, đứng cạnh trong khi chồng mình đặt tay lên cuốn sách và nhìn lên trời: "Tôi xin thề với thánh thần linh thiêng rằng tôi sẽ không bao giờ thổi tắt ngọn nến đang cháy nữa."
Tâm trí tinh ranh. Bạn phải vượt ra ngoài tâm trí - đó là điều thiền tất cả là gì.
Gieo mầm phúc lạc
Thỉnh thoảng người ngu láu lỉnh nếm đồ ngọt, ngọt như mật. nhưng đến cuối nó biến thành đắng. Và người đó chịu đắng làm sao!
Người ngu có thể nhịn ăn vài tháng, ăn từ đầu nhành cỏ. Dầu vậy người đó không đáng một xu bên cạnh thầy có thức ăn là con đường.
Sữa tươi cần thời gian để chua. Láu lỉnh của người ngu cũng vậy cần thời gian để bắt vào người đó. Giống như than hồng của lửa nó cháy âm ỉ bên trong người đó.
Bất kì điều gì người ngu học, điều đó chỉ làm cho người đó mụ mị hơn. Tri thức dính đầu người đó.
288
Với điều đó người ấy muốn thừa nhận. vị trí trước mọi người khác. vị trí trên mọi người khác.
"Để họ biết công việc của ta, để mọi người nhìn ta xin chỉ dẫn." Ham muốn của người đó là vậy, tự hào thổi phồng của người đó là vậy.
Một đường đưa tới giàu có và tiếng tăm, Đường kia đi tới chấm dứt con đường này.
Đừng tìm thừa nhận mà đi theo người đã thức tỉnh và làm cho bản thân ông được tự do.
Lời cuối cùng của Phật Gautama trên thế gian là: Là ánh sáng lên bản thân ông đi. Đừng đi theo người khác, đừng bắt chước, bởi vì bắt chước, đi theo, tạo ra ngu xuẩn. Bạn được sinh ra với khả năng vô cùng về thông minh. Bạn được sinh cùng với ánh sáng bên trong bạn. Lắng nghe tiếng nói tĩnh lặng, nhỏ bé ở bên trong, và cái đó sẽ hướng dẫn bạn. Không ai khác có thể hướng dẫn được bạn, không ai khác có thể trở thành mô hình cho cuộc sống của bạn, bởi vì bạn là duy nhất. Không ai đã từng hiện hữu đích xác giống như bạn, và không ai sẽ lại đích xác giống bạn. Đây là vinh quang của bạn, vĩ đại của bạn - rằng bạn là hoàn toàn không thể thay thế được, rằng bạn chỉ là bản thân bạn và không là ai khác.
288
Với điều đó người ấy muốn thừa nhận. vị trí trước mọi người khác. vị trí trên mọi người khác.
"Để họ biết công việc của ta, để mọi người nhìn ta xin chỉ dẫn." Ham muốn của người đó là vậy, tự hào thổi phồng của người đó là vậy.
Một đường đưa tới giàu có và tiếng tăm, Đường kia đi tới chấm dứt con đường này.
Đừng tìm thừa nhận mà đi theo người đã thức tỉnh và làm cho bản thân ông được tự do.
Lời cuối cùng của Phật Gautama trên thế gian là: Là ánh sáng lên bản thân ông đi. Đừng đi theo người khác, đừng bắt chước, bởi vì bắt chước, đi theo, tạo ra ngu xuẩn. Bạn được sinh ra với khả năng vô cùng về thông minh. Bạn được sinh cùng với ánh sáng bên trong bạn. Lắng nghe tiếng nói tĩnh lặng, nhỏ bé ở bên trong, và cái đó sẽ hướng dẫn bạn. Không ai khác có thể hướng dẫn được bạn, không ai khác có thể trở thành mô hình cho cuộc sống của bạn, bởi vì bạn là duy nhất. Không ai đã từng hiện hữu đích xác giống như bạn, và không ai sẽ lại đích xác giống bạn. Đây là vinh quang của bạn, vĩ đại của bạn - rằng bạn là hoàn toàn không thể thay thế được, rằng bạn chỉ là bản thân bạn và không là ai khác.
289
Người đi theo người khác trở thành giả, người đó trở thành rởm, người đó trở thành máy móc. Người đó có thể là thánh nhân lớn trong mắt người khác, nhưng sâu bên dưới, người đó đơn giản không thông minh và chẳng có gì khác. Người đó có thể có tính cách rất đáng kính nhưng đó chỉ là bề mặt, nó thậm chí không sâu hơn làn da. Cào vào người đó một chút và bạn sẽ ngạc nhiên rằng bên trong người đó là một người hoàn toàn khác, chính cái đối lập với vẻ ngoài của người đó. Bằng việc theo người khác bạn có thể trau dồi một tính cách đẹp, nhưng bạn không thể có tâm thức đẹp, và chừng nào bạn chưa có tâm thức đẹp bạn chẳng thể nào tự do. Bạn có thể cứ thay đổi các nhà tù của mình, bạn có thể cứ thay đổi tù túng của mình, cảnh nô lệ của mình. Bạn có thể là người Hindu giáo hay người Mô ha mét giáo hay người Ki tô giáo hay người Jaina giáo - điều đó sẽ không giúp được bạn. Là người Jaina giáo nghĩa là đi theo Mahavira như mô hình. Bây giờ, không có ai giống Mahavira hay có thể bao giờ giống thế. Đi theo Mahavira bạn sẽ trở thành thực thể giả. Bạn sẽ làm mất đi mọi thực tại, bạn sẽ mất đi mọi chân thực, bạn sẽ không thực là bản thân bạn. Bạn sẽ trở thành nhân tạo, phi tự nhiên và là nhân tạo, là phi tự nhiên là con đường của người tầm thường, kẻ ngu, kẻ khờ. Phật định nghĩa trí huệ là sống theo ánh sáng của tâm thức riêng của bạn, và ngu xuẩn là đi theo người khác, bắt chước người khác, trở thành cái bóng của ai đó khác.
