Dhammapada
CON ĐƯỜNG CỦA PHẬT
ĐÂY LÀ CON ĐƯỜNG
ĐI TỚI CHÂN LÍ TỐI THƯỢNG
Tập 1 ( tiếp theo )
281
thấy bất kì khiêm tốn nào trong nó. Đấy là một loại hối lộ.
Cho nên nói cho ta anh muốn gì?”
Người này đã chờ đợi cơ hội này. Người đó nói, “Con
muốn bí mật của việc làm phép màu.”
Thầy nói, “Thế thì sao anh phí thời gian của anh lâu thế?
Anh có thể nói điều đó ngay ngày đầu anh tới. Anh đã hành
hạ bản thân mình và anh hành hạ cả ta nữa, bởi vì ta không
thích mọi người quanh ta có động cơ. Nhìn vào trông xấu
lắm. Họ về cơ bản là tham, và tham làm họ xấu. Điều bí mật
là đơn giản - tại sao anh lại không hỏi ta vào ngày đầu ấy?
Đây là bí mật...”
Ông ấy viết ra một câu mật chú nhỏ trên một mẩu giấy,
có thể chỉ ba dòng thôi: “Buddham sharanam gachchhami,
sangham sharanam gauchchhami, dhammam sharanam
gauchchhami - Tôi đi tới chân Phật, tôi đi tới chân của công
xã Phật, tôi tới chân của pháp, luật tối thượng.”
Và thầy bảo người này, “Anh cầm câu mật chú nhỏ này
theo mình, nhẩm nó năm lần, chỉ năm lần thôi. Đó là một
quá trình đơn giản. Nhớ một điều kiện: trong khi anh đang
đọc nó, đi tắm, đóng cửa lại, ngồi im lặng - và trong khi anh
đang nhẩm nó, đừng nhớ tới khỉ.”
Người này nói, “Thầy nói điều vô nghĩa gì vậy? Sao con
lại phải nhớ tới khỉ ngay chỗ đầu tiên? Con chưa bao giờ
nhớ tới chúng trong cả đời con!”
Thầy nói, “Điều đó tuỳ anh thôi, nhưng ta phải bảo anh
một điều kiện. Đây là cách thức câu mật chú đã được trao
cho ta, với điều kiện này. Nếu anh chưa hề nhớ tới khỉ,
chừng ấy là tốt. Bây giờ về nhà đi, và đừng bao giờ quay lại
ta nữa. Anh đã có bí mật, anh biết điều kiện. Hoàn thành
điều kiện đó và anh sẽ có quyền năng huyền bí, và bất kì
282
điều gì anh muốn làm, anh có thể làm: anh có thể bay trên
trời, anh có thể đọc ý nghĩ của người khác, anh có thể hiện ra
mọi thứ, và vân vân.”
Người này chạy xô về nhà; người đó thậm chí quên mất
không cám ơn thầy. Đó là cách thức tham lam vận hành: nó
không biết cám ơn, nó không biết biết ơn. Tham lam tuyệt
đối vô nhận biết về lòng biết ơn; nó chưa hề bắt gặp điều đó.
Tham lam là tên trộm và kẻ trộm không cám ơn.
Người này xô đi, nhưng người đó phân vân lắm: ngay
trên đường về nhà mình, khỉ đã bắt đầu xuất hiện trong đầu
người đó. Người đó thấy nhiều loại khỉ: nhỏ và lớn, mồm đỏ
và mồm đen, và người đó phân vân ghê lắm - “Có chuyện gì
thế nhỉ?” Thực ra người đó không nghĩ về bất kì điều gì khác
ngoài khỉ. Và chúng trở nên càng lớn hơn, chúng bu lại khắp
xung quanh.
Người đó về nhà, người đó đi tắm, nhưng khỉ không rời
bỏ người đó. Bây giờ người đó trở nên nghi ngờ rằng chúng
sẽ không rời bỏ người đó trong khi người đó tụng mật chú.
Người đó thậm chí còn chưa tụng mật chú, người đó đơn
giản mới chuẩn bị. Và khi người đó đóng cửa lại phòng đã
đầy những khỉ. Nó đông đúc đến mức người đó không còn
chỗ cho cả bản thân mình! Người đó nhắm mắt lại và có khỉ,
người đó mở mắt ra và cũng có khỉ. Người đó không thể nào
tin vào điều đang xảy ra! Cả đêm người đó cố gắng. Người
đó cứ định tắm, và người đó cứ thử và lại thất bại, và thất bại
hoàn toàn.
Đến sáng người đó tới thầy, trả lại câu mật chú và nói,
“Xin thầy giữ câu mật chú này. Điều này làm con phát điên!
Con không muốn làm bất kì phép mầu nào nữa, nhưng xin
thầy giúp con gạt bỏ những con khỉ này đi!”
283
Không thể nào gạt bỏ được dù chỉ một ý nghĩ! Và nếu
bạn muốn gạt bỏ nó, việc đó thậm chí trở thành khó khăn
hơn, bởi vì khi bạn muốn gạt bỏ một ý nghĩ, đó là vấn đề -
một khoảnh khắc rất quyết định - về ai là chủ: tâm trí hay
bạn? Tâm trí sẽ cố gắng theo mọi cách có thể để chứng minh
rằng nó là chủ chứ không phải bạn.
Người chủ đã từng là nô lệ trong hàng thế kỉ, và nô lệ đã
từng là chủ trong hàng triệu kiếp. Bây giờ nô lệ không thể
rời bỏ mọi đặc quyền của nó, các ưu tiên, dễ dàng đến thế.
Nó sẽ cho bạn sự chống cự lớn.
Thử nó đi! Hôm nay tắm, đóng cửa lại, nhẩm đọc câu
mật chú đơn giản này: “Buddham sharanam gachchhami,
sangham sharanam gauchchhami, dhammam sharanam
gauchchhami - và đừng để con khỉ nào tới bạn...
Bạn cười vào người đáng thương này. Bạn sẽ ngạc
nhiên: bạn là người đó đấy.
Sigmund Freud hay kể một câu chuyện khác:
Chuyện có lần xảy ra trong một khách sạn lớn mà một
người tới trọ. Người quản lí có đôi chút ngần ngại khi trao
phòng cho người đó mặc dầu vẫn còn phòng trống. Người
này nói, “Sao ông lại ngần ngại thế?”
Người này nói, “Lí do là, ngay phía dưới cái phòng đó
có một chính khách trọ, một người rất nổi tiếng và rất quyền
thế, rất có ảnh hưởng. Và ông ấy bị chọc tức bởi những điều
nhỏ nhặt, cho nên chúng tôi phải giữ căn phòng phía trên
ông ấy để trống ba ngày từ khi ông ấy tới đây - bởi vì bất kì
ai bước đi, tiếng ồn nào đó được tạo ra, nếu ông di chuyển
vật gì đó, tiếng ồn nào đó được tạo ra, và ông ấy trở nên phát
284
bẳn lên và giận dữ đến mức ông ấy tạo ra điều om sòm về
nó.”
Người lạ nói, “Đừng lo! Tôi sẽ rất cẩn thận. Hơn nữa, tôi
cũng chỉ ở có một đêm. Tôi sẽ trở về quãng gần mười hai
giờ đêm bởi vì tôi có nhiều việc phải làm trong thành phố,
và tôi sẽ đi sáng sớm, năm giờ sáng. Không có mấy khả
năng giữa mười hai giờ đêm và năm giờ sáng tôi sẽ làm điều
gì đó sẽ gây chọc giận cho con người vĩ đại này. Nhiều nhất
thì tôi sẽ ngủ và mơ, và tôi nghĩ rằng giấc mơ của tôi sẽ
không quấy rầy ông ấy.”
Người quản lí bị thuyết phục: “Nếu người đó chỉ định ở
có năm giờ thì không có vấn đề gì.” Người đó được phép
vào ở.
Lúc mười hai giờ người này về phòng mình, kiệt sức:
làm việc cả ngày, cả nghìn lẻ một thứ la hét trong đầu người
đó. Người đó đã hoàn toàn quên mất vị chính khách. Người
đó đi vào phòng. Người đó mệt mỏi quá. Người đó ngồi lên
giường, tháo một chiếc giầy và quẳng nó vào góc buồng.
Thế rồi bỗng nhiên tiếng động của chiếc giầy nhắc nhở
người đó rằng vị chính khách, vị lãnh đạo vĩ đại, sẽ bị quấy
rầy, có thể tỉnh giấc. Cho nên chiếc giầy kia người đó tháo ra
rất im lặng.
Sau một giờ vị chính khách gõ cửa phòng người đó.
Người đó thoát ra khỏi giấc ngủ, mở cửa và nói, “Tôi có làm
gì đâu? - vì trong một giờ tôi đã ngủ rồi.”
Vị chính khách đỏ mặt vì giận dữ. Ông ta nói: “Vâng!
Thế chiếc giầy kia đâu? Tôi không thể nào xoay xở mà ngủ
được. Cái giầy kia cứ treo đó, cứ thành câu hỏi liên tục trong
tâm trí tôi - chiếc giầy kia đi đâu rồi? Liệu người này có ngủ
với một giầy vẫn còn đi hay không? Một chiếc tôi biết ông
đã ném ra, nhưng chuyện gì với chiếc kia? Tôi đã thử đủ mọi
285
cách để gạt bỏ cái ý tưởng này - rằng đấy không phải là mối
bận tâm của tôi. Làm sao mà tôi bận tâm tới giầy của ông?
Nhưng tôi càng cố gắng để vứt bỏ cái ý tưởng này tôi lại
càng trở nên bị nó xâm chiếm. Bây giờ chỉ còn mỗi một cách
có thể để ngủ được: tới đánh thức ông dậy và hỏi ông điều gì
đã xảy ra. Chừng nào tôi còn chưa biết được thì tôi không
thể nào ngủ được.”
Rất khó thậm chí để gạt bỏ một ý nghĩ ngớ ngẩn, hoàn
toàn vô nghĩa với bạn, không có mục đích gì, điều gì đó chỉ
ngẫu nhiên, không phải là việc của bạn. Nhưng nó vẫn cứ
theo đuổi bạn, nó có thể ám ảnh bạn, nó có thể hành hạ bạn.
Nó có thể trở thành một thứ mạnh mẽ đến mức nó có thể làm
bạn phát điên.
Mọi người không nhìn vào trong. Họ biết rằng tốt hơn cả
là đừng nhìn vào bởi vì điều đó rất xấu hổ. Thấy bản thân
mình như một kẻ nô lệ là điều sỉ nhục. Và tâm trí đã ở trên
ngai vàng lâu thế, nó đã trở nên quen là người chủ. Và nó
không là người chủ.
Bạn được sinh ra là tâm thức, không là tâm trí. Cốt lõi
bên trong nhất của bạn là tâm thức, không là tâm trí. Tâm trí
không là gì cả ngoài các ý nghĩ được tích luỹ, đồ đồng nát
của quá khứ. Bạn khác toàn bộ với nó.
Khi quan sát nó, dần dần, dần dần bạn sẽ thấy khoảng
cách. Một ý nghĩ nảy sinh trong bạn, quan sát nó. Quan sát
nó không có bất kì phán xét nào. Đừng ủng hộ hay chống
đối, đơn giản nhìn vào nó, thấy trong nó, giống như tấm
gương phản chiếu nó. Và một điều sẽ trở nên chắc chắn:
rằng nó là tách biệt với bạn. Nó tới và đi, và bạn ở lại mãi
mãi. Sự phản chiếu trong tấm gương không phải là tấm
gương. Nhiều phản chiếu tới rồi đi, tấm gương còn lại. Tấm
286
gương chỉ là năng lực của việc soi gương. Một ý nghĩ có đó -
giận, tham, ghen - ý nghĩ nào đó, một loại ý nghĩ nào đó có
đấy. Nó không phải là bạn!
Nhưng toàn thể huấn luyện của chúng ta, toàn thể ước
định của chúng ta, về cơ bản là sai. Ngôn ngữ của chúng ta
về cơ bản là sai bởi vì chúng cho chúng ta khái niệm sai. Khi
bạn thấy ý nghĩ về đói nảy sinh trong tâm trí bạn, bạn lập tức
nói, “Tôi đói,” điều hoàn toàn vô nghĩa. Bạn chưa bao giờ
đói và bạn không thể nào đói được, bởi vì tâm thức không
liên quan gì tới đói, thức ăn, sự thoả mãn. Điều thực tế đang
xảy ra là: thân thể đói - bạn nhận biết về điều đó. Bạn đơn
giản phản ánh tình huống đó của thân thể.
Để cho thật chính xác bạn nên nói, “Tôi nhận biết rằng
thân thể tôi đang đói, tôi thấy rằng thân thể tôi cần thức ăn.”
Nhưng mọi ngôn ngữ đều nói, “Tôi đói, tôi khát.” Tôi
biết việc nói, “Tôi khát,” là đơn giản hơn là nói đi nói lại,
“Tôi nhận biết rằng thân thể tôi khát.”
Một trong các nhà huyền môn Ấn Độ vĩ đại tới thăm Mĩ
- tên ông ấy là Swami Ram. Ông ấy quen nói về bản thân
mình ở ngôi thứ ba, ông ấy chưa hề dùng từ ‘tôi’. Ông ấy sẽ
chỉ gọi bản thân mình là Ram. Ông ấy sẽ nói, “Ram đói.
Ram khát. Bây giờ Ram buồn ngủ.” Đấy là cách thức rất kì
lạ bởi vì chúng ta không quen với nó.
Khi ông ấy tới Mĩ lần đầu tiên, mọi người không thể
hiểu được ông ấy hay sẽ hiểu ông ấy chỉ theo cách sai lầm,
hiểu nhầm ông ấy. Ông ấy sẽ nói, “Ram đói.’ Họ sẽ nhìn
quanh - Ram đâu rồi? Và thế rồi ông ấy sẽ chỉ cho họ: “Thân
thể này là Ram, thân thể này đang đói.”
287
Và họ sẽ nói, “Thế thì sao ông không đơn giản nói ‘tôi
đói’? Sao đi vòng vèo thế, sao đi vòng tròn thế? ‘Ram đói.’
Thế thì chúng tôi phải hỏi, ‘Ram là ai?’ Thế thì ông lại phải
nói, ‘Thân thể này là Ram.’
Nhưng Ram sẽ nói, ‘Tôi không thể khẳng định cái gì đó
mà không đúng. Tôi không thể nói ‘tôi đói’ bởi vì tôi không
đói.”
Có lần chuyện xảy ra là ông ấy đang ngồi trong một
công viên, một công viên công cộng, và vài người đã tụ tập
quanh ông để hỏi các câu hỏi. Một người hỏi, “Chúng tôi đã
nghe nói về Krishna rằng ông ấy quen thổi sáo để cho mọi
người quên đi công việc của mình và chỉ xô về ông ta mà vui
thích, dường như bị ám ảnh. Bí mật của ông ấy là gì?”
Ram chỉ mặc một tấm vải, ông ấy chỉ bao bọc quanh
mình bằng một cái chăn. Ông ấy ném cái chăn đi - thay vì trả
lời ông ấy tạo ra một tình huống. Đó là cách mà các nhà
huyền môn vĩ đại làm việc. Ông ấy ném cái chăn đi, ông ấy
hoàn toàn trần trụi, và ông ấy chạy mất. Mọi người đều chạy
theo ông ấy! Không chỉ những người bao quanh ông ấy mà
những người khác đang đứng ở đây đó, hay những người
mới tới đi dạo buổi sáng, và những người đang ngồi trên ghế
đọc báo, họ cũng ném báo đi. Một đám đông lớn chạy theo
ông ấy, còn ông ấy thì cứ cười rúc rích, và cả đám đông theo
ông ấy.
Và thế rồi ông ấy đứng lại dưới một cái cây và ông ấy
nói, “Tại sao các bạn theo tôi? Để làm gì? Tôi thậm chí
không thổi sáo! Và các bạn đã hỏi tôi tại sao mọi người lại
quen trở nên bị ám ảnh bởi chiếc sáo của Krishna.”
Bất kì khi nào một cái gì đó của cõi bên kia xảy ra, mọi
người đều trở nên say mê. “Các bạn bị say mê rồi,” ông ấy
nói. “Và Ram không làm điều gì đặc biệt. Ram chỉ trở thành
288
trần trụi và đã chạy như một đứa trẻ trong ánh mặt trời buổi
sáng.”
Ai đó vẫn còn chưa quen với cách ông ấy nói, hỏi lại,
“Ai là Ram này?” Và lần nữa ông ấy nói, “Thân thể này là
Ram, tâm trí này là Ram, còn tôi là người quan sát hệt như
các bạn là người quan sát. Cũng giống như các bạn đã quan
sát thân thể này chạy trần trụi trong ánh mặt trời buổi sáng,
tôi cũng quan sát. Các bạn quan sát từ bên ngoài, tôi quan sát
từ bên trong. Chúng ta cả hai đều là người quan sát.”
Đây là cách thức trở nên không đồng nhất với tâm trí: là
người quan sát.
Phật nói: Như người làm tên chuốt gọt và làm thẳng các
mũi tên, người chủ định hướng các ý nghĩ sai lạc của mình.
Thế thì điều đó là có thể và chỉ thế thì: khi bạn đã trở thành
người quan sát, khi bạn đã thu gọn ý nghĩ của mình thành
các đối tượng được quan sát, nội dung của tâm trí không còn
mạnh nữa. Bạn đã thoát ra khỏi quyền lực của nó, bạn đang
đứng tách rời. Bạn là khán giả, nhân chứng. Khi bạn đã trở
thành nhân chứng, bạn sẽ có khả năng chỉ đạo ý nghĩ của
mình. Thế thì ý nghĩ có thể được dùng, thế thì ý nghĩ là đẹp.
Tâm trí là cơ chế phức tạp nhất trong toàn thể sự tồn tại,
và tâm trí con người còn hơn bất kì cái gì khác. Nó là cái
máy tiến hoá nhất, nó có thể được dùng cho những việc lớn
lao. Nhưng bạn phải là người chủ, chỉ thế thì bạn mới có thể
dùng nó.
Nhưng tình huống là tới mức chiếc xe đang lái người lái
xe.
Người lái xe đã trở thành hoàn toàn vô nhận biết về bản
thân mình; có thể người đó đang say. Người đó đơn giản đi
289
tới bất kì đâu mà xe đưa người đó tới. Bây giờ người đó nhất
định sa xuống hố, nhất định bị tai nạn! Và nếu cuộc sống của
bạn đầy những tai nạn như thế thì cũng không ngẫu nhiên
chút nào - nó phải như thế thôi.
Bạn đang theo cái máy. Nó là cái máy tính sinh học, tâm
trí của bạn; hay nếu bạn có thể dùng nó như người chủ, nguy
hiểm nếu nó dùng bạn. Đây là cảnh nô lệ. Việc thoát khỏi nó
là biết tới cái gì đó về tự do.
Và nỗ lực đầu tiên nên giống như người vót tên làm cho
mũi tên thật thẳng.
Tâm trí bạn không trong trạng thái hài hoà; tâm trí bạn
đang trong đống lộn xộn, không cái gì thẳng ở đấy. Mọi thứ
đã trở thành một mê cung rất phức tạp, một điều khó hiểu.
Bạn không biết cái gì là cái gì và cái nào là cái nào. Bạn
không biết bạn đang làm gì và tại sao. Và khoảnh khắc này ý
nghĩ này chiếm hữu bạn, khoảnh khắc khác ý nghĩ khác
chiếm hữu bạn, và cả hai có thể mâu thuẫn nhau. Cho nên
một đằng bạn làm điều gì đó và đằng khác bạn làm ngược
nó. Do đó mới có thất bại hoàn toàn của cuộc sống, lãng phí
rất lớn năng lượng và thời gian và cơ hội.
Quan sát các ý nghĩ của bạn mâu thuẫn làm sao. Một
phần nói có, phần khác lập tức nói không, không bao giờ bỏ
sót cơ hội nói không. Bây giờ nói có và không cùng nhau là
lãng phí năng lượng của bạn. Hoặc là nói có và là toàn bộ,
thế thì ý nghĩ của bạn là thẳng; hay nói không và là toàn bộ,
thế thì ý nghĩ của bạn là thẳng. Nhưng nói có và không cùng
nhau, hay luân phiên - lúc này nói có, lúc khác nói không -
bạn sẽ đạt tới đâu? Bạn bước một bước theo hướng này, rồi
bước khác lại theo hướng khác. Bạn sẽ vẫn còn bị mắc kẹt
tại cùng một chỗ, hay nhiều nhất bạn sẽ đi trong vòng tròn.
Nhưng cuộc sống của bạn sẽ không là cuộc sống của trưởng
290
thành, bạn sẽ không trưởng thành. Bạn chắc chắn có thể già
đi nhưng bạn sẽ không bao giờ trưởng thành cả, bạn sẽ
không bao giờ đạt tới chín chắn.
Làm thẳng các ý nghĩ của bạn đi! Nó gần như là rừng
rậm hoàn toàn trong tâm trí bạn - mọi con đường đều mất
hút. Bạn không biết cái gì xảy ra. Bạn không thể dừng chúng
lại, bởi vì dừng lại làm cho bạn hoảng sợ. Mọi người khác
đang làm nhiều thế, mọi người khác đang thành đạt, đạt tới,
hoàn thành tham vọng của họ, làm sao bạn có thể dừng
được? Bạn phải tiếp tục, và bạn phải tiếp tục với tốc độ lớn
và sự thích thú lớn và nhiệt tình. Và bạn không biết bạn đang
đi đâu, mục đích là gì. Bạn thực sự muốn đạt được cái gì
trong cuộc sống? Tiền bạc? Và cho dù bạn đạt được nhiều
tiền bạc, bạn sẽ làm gì với nó?
Bạn có thể mua về nhiều khổ hơn, tất nhiên, khi bạn có
nhiều tiền; đó là điều bạn đang định làm. Bạn sẽ cứ mua
cùng thứ mà bạn đang mua bây giờ. Tất nhiên, bạn có thể
mua chúng với số lượng lớn hơn, có vậy thôi. Bạn sẽ sống
trong ngôi nhà lớn hơn, nhưng bạn sẽ sống; ngôi nhà ấy
không định sống nó. Nếu bạn lo âu trong ngôi nhà nhỏ, bạn
có thể còn lo âu hơn trong ngôi nhà lớn hơn, bởi vì bạn sẽ có
nhiều không gian hơn để mà lo âu. Nếu bạn dốt nát, hoàn
toàn dốt nát về bản thân mình, làm sao tiền sẽ giúp được?
Làm sao được nổi tiếng sẽ giúp được? Bạn có thể trở thành
người cải cách thế giới, nhưng điều đó sẽ không làm thay
đổi cái gì. Tối tăm bên trong của bạn sẽ vẫn còn như cũ; nó
thậm chí có thể trở thành tối tăm hơn.
Điều đầu tiên Phật nói là: người chủ cũng định hướng
các ý nghĩ sai lạc của mình. Người đó không cho phép các ý
nghĩ đi theo những con đường mâu thuẫn. Người đó không
cho phép ý nghĩ này bị ý nghĩ khác phá huỷ. Người đó
không cho phép các ý nghĩ chỉ đạo người đó - người đó là
291
người chỉ đạo. Người đó làm chủ chúng; người đó dùng
chúng như các đồ đạc, dụng cụ đẹp. Và thế thì chắc chắn
người đó đi tới sự hoàn thành, bởi vì người đó biết nơi mình
đang đi tới và người đó biết điều mình đang làm.
Trên từng bước của cuộc hành trình của mình, người đó
nhận biết hoàn hảo về chỗ của mình; người đó có cảm giác
chắc chắn về chiều hướng. Người đó không chạy theo đủ
mọi hướng một cách đồng thời; người đó có một hướng. Một
cách tự nhiên người đó trở thành được tích hợp, người đó trở
thành quyền lực lớn. Không đạt tới bất kì quyền lực chính trị
nào người đó trở thành quyền lực lớn. Quyền lực của người
đó nảy sinh từ bản thể riêng của người đó, nó là của riêng
người đó. Không ai có thể lấy nó đi được; nó không phụ
thuộc vào bất kì ai. Ngay cả cái chết cũng không thể nào lấy
nó đi khỏi người đó, ngay cả cái chết cũng bất lực.
Nhưng mọi người đang sống trong trạng thái mất trí như
thế. Trạng thái này là mất trí! Mọi người cảm thấy bị xúc
phạm khi tôi nói rằng toàn thể nhân loại là mất trí, nhưng tôi
có thể làm được gì? - nó là vậy. Sự kiện này phải được phát
biểu ra, dù nó đau đớn đến đâu. Tôi cũng bị đau bởi nó, tôi
cảm thấy tiếc cho nhân loại, nhưng điều đó phải được nói:
rằng toàn thể nhân loại là điên. Điều bạn gọi là con người
bình thường là không bình thường chút nào. Họ là điên bình
thường, chắc chắn; cái điên khùng của họ gần như giống
nhau, do đó họ là bình thường. Nhưng họ không là chuẩn, họ
không phải là nguyên lí, họ không phải là tiêu chí về lành
mạnh. Toàn thể trái đất là nhà thương điên lớn.
Kahli Gibran có một câu chuyện hay:
Một người trở nên mất trí; người đó bị tống vào nhà
thương điên. Một người bạn tới thăm người đó. Người bạn
292
này là một giáo sư, một giáo sư triết học, đã viết nhiều sách,
là một học giả nổi tiếng, cũng là một nhà tâm lí. Người điên
đang ngồi trên ghế dài dưới gốc cây trong vườn, được bao
bọc bởi bức tường lớn. Vị giáo sư tới, ngồi bên cạnh và hỏi
người đó, “Anh cảm thấy bên trong chỗ này thế nào?”
Người điên cười. Người đó nói, “Tôi cảm thấy cũng tốt
thôi - như tôi chưa bao giờ cảm thấy trước đây.”
Vị giáo sư phân vân. Ông ta nói, “Sao vậy? Tại sao anh
cảm thấy hạnh phúc thế trong nhà thương điên này?”
Người điên nói, “Nhà thương điên sao? Đây mà ông lại
gọi là nhà thương điên à? Tôi đã bỏ nhà thương điên ở bên
ngoài rồi - đây là nơi lành mạnh nhất trên thế giới! Nhà
thương điên là ở bên ngoài kia; bức tường này bảo vệ chúng
tôi khỏi người điên. Nếu như ông trở nên mệt mỏi với người
điên bên ngoài, ông bao giờ cũng được đón chào ở đây. Vào
đi! Nơi đây rất an bình - không ai can thiệp và công việc của
bất kì ai. Nơi đây rất im lặng. Rất ít người ở đây, và tôi chưa
bao giờ thấy mọi người lành mạnh như vậy trong cả đời tôi -
họ tất cả đều giống tôi!”
Đó là định nghĩa của người đó về lành mạnh: người đó
lành mạnh và họ đều giống người đó. Mọi người ở bên ngoài
là mất trí.
Nhưng cùng tiêu chí đó được những người bên ngoài
tuân theo: bạn nghĩ bản thân mình là lành mạnh bởi vì bạn
giống hệt như người hàng xóm của bạn. Nhưng ai biết được?
- người hàng xóm cũng có thể mất trí nữa.
Toàn thể lịch sử nhân loại chứng tỏ rằng đây là nhân loại
mất trí; cái gì đó về cơ bản sai với nó. Trong ba nghìn năm
con người đã đánh nhau trong năm nghìn cuộc chiến tranh.
293
Bạn sẽ gọi nhân loại này là lành mạnh được không? Mọi
người đều tham lam, ghen tị, sở hữu - và bạn sẽ gọi nhân
loại này là lành mạnh sao? Mọi người đều chẹt họng người
khác - và bạn gọi nhân loại này là lành mạnh sao? Bình
thường tất nhiên - bình thường theo nghĩa là họ giống nhau
tất.
Có lần Mark Twain đăng yết thị, xem như một trò lừa,
rằng ông ấy mất một con mèo đen đến mức người ta không
thể thấy nó dưới ánh sáng thường, và ông ấy muốn xin lại
nó. Gần một nghìn người tiếp xúc với ông ấy nói rằng đã
thấy nó.
Nhìn quanh đi, quan sát mọi người, và bạn sẽ ngạc nhiên
khi thấy trạng thái mất trí hoàn toàn mà được coi là bình
thường. Bình thường là gì? Cái gì là định nghĩa về con người
bình thường?
Người đó phải tràn đầy tình yêu, người đó phải tràn đầy
phúc lạc. Người đó phải bạo dạn. Người đó phải vui vẻ và
cực lạc. Người đó phải có khả năng hát và cười và nhảy
múa. Người đó phải có khả năng tận hưởng những điều nhỏ
bé của cuộc sống. Người đó phải là toàn bộ trong bất kì cái
gì người đó làm. Ý nghĩ của người đó sẽ thẳng: nếu người
đó nói không người đó ngụ ý không, nếu người đó nói có
người đó ngụ ý có. Người đó sẽ không ngoại giao, người đó
sẽ không chính trị theo nghĩa người đó nói điều này, người
đó ngụ ý điều khác, và sẽ làm điều thứ ba. Bạn không thể
hình dung ra điều đó, bạn không bao giờ có thể chắc chắn
người chính trị sẽ làm gì. Người đó có một khuôn mặt bên
ngoài và thực tại khác bên trong. Người đó là hai mặt, trong
ràng buộc kép. Người đó mỉm cười với bạn, người đó chào
đón bạn - và người đó ghét bạn, người đó nguyền rủa bạn
294
bên trong. Người đó là kẻ thù, vậy mà người đó lại giả vờ là
người bạn.
Đây là mất trí! Đạo đức giả này là mất trí, chia chẻ này
là mất trí. Bầu không khí tinh thần phân liệt này là mất trí.
Đấy không phải là con người lành mạnh mà chúng ta có khả
năng tạo ra. Chúng ta đã thất bại cho tới giờ... và chúng ta
phải làm điều gì đó rất quyết liệt bây giờ, bằng không nhân
loại sẽ diệt vong. Bây giờ người mất trí có quá nhiều quyền
năng huỷ diệt trong tay họ đến mức một cuộc chiến nữa và
nhân loại sẽ kết thúc và hành tinh này cũng kết thúc luôn.
Cái gì đó cực kì quyết liệt được cần tới, bước nhảy
lượng tử được cần tới. Nhưng điều này là có thể chỉ qua
những người lắng nghe chư phật.
... Người chủ định hướng các ý nghĩ sai lạc của mình.
Như cá ra khỏi nước
Mắc cạn trên bờ,
Ý nghĩ quẫy lộn và vùng vẫy.
Vì làm sao chúng có thể giũ sạch ham muốn?
Ý nghĩ không thể sống ngoài ham muốn, cũng như cá
không thể sống bên ngoài biển. Ý nghĩ không thể sống ngoài
biển của ham muốn: ý nghĩ về cơ bản là công cụ của trạng
thái ham muốn. Và chúng ta liên tục ham muốn, ham muốn
thứ này thứ nọ. Chúng ta không thể dừng suy nghĩ nếu
chúng ta cứ ham muốn. Trước hết là ham muốn, chính gốc
rễ, cần phải bị cắt bỏ.
Cái gì có đó để ham muốn trong cuộc sống? Những
người đã biết, những người đã nhận ra cuộc sống, đều nói
không có gì đáng ham muốn trong cuộc sống. Sống nó đi! và
295
sống một cách toàn thể nhất có thể được, và sống từng
khoảnh khắc tới mức tối đa của nó. Siết chặt nó một cách
toàn bộ. Nhưng không có gì để ham muốn. Ham muốn dẫn
bạn đi lạc lối bởi vì nó dẫn bạn vào tương lai.
Uống khoảnh khắc hiện tại đi, bởi vì khoảnh khắc hiện
tại là cánh cửa tới Thượng đế. Thượng đế chỉ có một thời:
thời hiện tại. Ngài không biết quá khứ và không biết tương
lai. Nếu bạn cũng muốn là một phần của Thượng đế... và đó
là cách duy nhất để lành mạnh, để mạnh khoẻ. Chỉ người tôn
giáo mới lành mạnh và mạnh khoẻ. Nếu bạn muốn là một
phần của Thượng đế, bạn sẽ phải học thảnh thơi trong
khoảnh khắc hiện tại.
Chết quá khứ và chết tương lai, và sống trong hiện tại.
Đừng cho phép bản thân bạn đi khỏi hiện tại, dù chỉ một li
đây đó; bằng không bạn bao giờ cũng cứ bỏ lỡ chuyến tầu.
Và tâm trí liên tục chạy từ vật này sang vật khác, từ
người này sang người khác. Bạn có vợ, nhưng tâm trí đang
chạy theo vợ của người khác. Bạn có con, nhưng chúng
trông không bao giờ đẹp như con người khác. Cỏ bao giờ
cũng xanh hơn ở phía bên kia của hàng rào. Mọi người khác
dường như hạnh phúc hơn là bạn.
Và thế rồi tất nhiên bạn suy diễn một cách logic: “Họ có
nhà lớn hơn, trẻ con ngoan hơn, vợ đẹp, nhiều tiền, nhiều
quyền, nhiều danh, cho nên đây là những thứ mình cũng cần.
Chừng nào mình còn chưa có được tất cả những thứ này, làm
sao mình có thể hạnh phúc được?” Bạn làm cho hạnh phúc
của bạn thành có điều kiện. Và khoảnh khắc một người làm
cho hạnh phúc của người đó thành có điều kiện người đó
mang định mệnh thất bại; người đó sẽ còn bất hạnh trong cả
đời mình.
296
Hạnh phúc là vô điều kiện; không cái gì được cần để
hạnh phúc. Chỉ sống động là cần - và bạn là điều đó, bạn đã
là điều đó rồi. Chỉ có ý thức là cần - và bạn đã là điều đó rồi.
Do đó các nhà huyền môn và chư phật nói rằng phúc lạc là
chính bản tính của chúng ta. Nhưng tâm trí là kẻ chạy và nó
cứ lôi bạn đi.
Vua gọi viên thái giám tới, “Ta đang buồn đây,” ông ta
nói. “Đi kiếm cho ta phi tần số 256.”
Thế là viên thái giám chạy ra ngoài lâu đài và vào hậu
cung. Ông ta chạy qua vườn, qua vườn cây ăn quả, trèo lên
bậc thang. Không mấy chốc ông ấy trở lại với phi tần số 256.
Một lúc sau vua lại vời thái giám tới và nói, “Ta muốn nữa.
Đi kiếm cho ta phi tần số 87.” Viên thái giám lại chạy và
kiếm phi tần này về. Thế rồi vua lại muốn phi tần 68, ngay
sau đó là phi tần 92.
Khi ông ta trở lại với phi tần 92 thì viên thái giám thở
hổn hển nặng nhọc. Thế rồi bỗng nhiên ông ta đổ sập và
chết.
Lời bàn: Không phải việc yêu giết chết bạn, chính là
việc chạy quanh.
Tâm trí liên tục chạy quanh. Nó chưa bao giờ ngồi, nó
không thể ngồi lại được. Ngồi dường như là cái chết cho nó,
và theo một cách nào đó điều đó là vậy thật. Đó là lí do tại
sao thiền nhân nói, nếu bạn có thể ngồi im lặng trong vài giờ
mỗi ngày, không làm gì cả, thậm chí không tụng mật chú,
bởi vì đấy là việc chạy của tâm trí, cùng tâm trí ấy... Nó có
thể hát bài hát dân gian, nó có thể tụng mật chú tôn giáo,
điều đó không tạo ra khác biệt gì. Nó muốn công việc nào
297
đó, nó muốn hoạt động, nó muốn bận bịu, nó muốn chạy.
Cuộc sống của nó là việc chạy.
Thiền nhân nói cứ ngồi đấy, không làm gì. Điều khó
khăn nhất trên thế giới này là chỉ ngồi không làm gì. Nhưng
một khi bạn đã biết tới cái mẹo về nó... Nếu bạn cứ ngồi vài
tháng không làm gì cả trong vài giờ mỗi ngày, dần dần, dần
dần nhiều điều sẽ xảy ra. Bạn sẽ cảm thấy buồn ngủ, bạn sẽ
mơ. Nhiều ý nghĩ sẽ chen chúc trong tâm trí bạn, nhiều điều.
Tâm trí sẽ nói, “Sao mình phí hoài thời gian của mình thế
này? Mình có thể đã kiếm được ít tiền. Ít nhất mình có thể đi
xem phim, giải trí cho mình, hay mình có thể thảnh thơi và
tán gẫu. Mình có thể xem ti vi hay nghe đài, hay ít nhất mình
cũng có thể đọc báo mà mình chưa đọc. Sao mình làm phí
thời gian thế này?”
Tâm trí sẽ cho bạn cả nghìn lẻ một biện luận, nhưng nếu
bạn cứ nghe mà không bị bận tâm bởi tâm trí... Nó sẽ làm đủ
trò: nó sẽ gây ảo giác, nó sẽ mơ, nó sẽ làm buồn ngủ. Nó sẽ
làm tất cả cái gì có thể để lôi bạn ra khỏi việc ngồi. Nhưng
nếu bạn cứ ngồi, nếu bạn nhẫn nại, một ngày nào đó mặt trời
lên.
Một ngày nào đó điều ấy xảy ra, bạn không cảm thấy
buồn ngủ, tâm trí đã trở nên mệt mỏi về bạn, chán ngán bạn,
nó vứt bỏ cái ý tưởng rằng bạn có thể bị mắc bẫy, nó đơn
giản bị kết thúc với bạn! Không có buồn ngủ nữa, không ảo
giác, không mơ, không ý nghĩ. Bạn đơn giản ngồi đó không
làm gì... và tất cả là im lặng và tất cả là an bình và tất cả là
phúc lạc. Bạn đã đi vào Thượng đế, bạn đã đi vào chân lí.
Chúng run rẩy, chúng chập chờn,
Chúng vẩn vơ theo ý chúng.
Kiểm soát chúng là tốt.
Và làm chủ chúng đem lại hạnh phúc.
298
Quan sát, và bạn sẽ thấy tâm trí run rẩy, các ý nghĩ run
run, săn đuổi lẫn nhau, chạy theo mọi hướng có thể, nhất
quán, không nhất quán, có nghĩa, vô nghĩa.
Một hôm nào đó ngồi trong phòng của bạn, đóng cửa lại,
và bắt đầu viết ra các ý nghĩ xảy ra cho bạn. Điều đó sẽ giúp
cho bạn trở nên nhận biết. Cứ viết ra bất kì cái gì xảy ra.
Đừng sửa chữa, đừng làm cho chúng có vẻ nhất quán, hay.
Điều đó không dự định để cho mọi người xem, nó chỉ dành
cho việc quan sát của bạn thôi. Trong mười lăm phút cứ viết
ra, thế rồi đọc nó, và bạn sẽ phân vân: mình có điên hay cái
gì đó không nhỉ? Loại sự việc gì đang xảy ra trong đầu mình
thế? Mọi thứ, không liên quan tới mức bạn không thể nào
quan niệm nổi có bất kì mối quan hệ nào với chúng. Bất kì
cái gì đều dẫn tới bất kì cái một cách ngẫu nhiên.
Con chó bắt đầu sủa ở nhà hàng xóm và tâm trí bạn bắt
đầu vận hành. Bạn nhớ tới con chó bạn quen biết từ hồi còn
nhỏ, và đột nhiên tâm trí nhảy từ con chó đó sang người bạn
cũng hồi còn nhỏ... và từ người bạn này sang trường học, và
thầy giáo. Và theo cách này tâm trí cứ nhảy mãi, và bạn sẽ
tới mảnh đất mà không ai biết ở đâu. Và đấy mới chỉ là được
bắt đầu bởi việc sủa của con chó mà nó không biết gì về bạn,
nó không quan tâm chút nào tới bạn, nhưng nó lẩy cò một
quá trình. Bạn có thể đạt tới bất kì đâu! Và mỗi lần điều đó
xảy ra bạn sẽ đạt tới chỗ nào đó khác.
Tâm trí cứ nhảy từ chỗ nọ sang chỗ kia, và tâm trí có
nhiều thông tin đến mức nó có thể tạo ra mọi loại thế giới.
Quan sát nó bạn sẽ thấy chân lí trong phát biểu của Phật:
Chúng run rẩy, chúng chập chờn, chúng vẩn vơ theo ý
chúng. Chúng không nghe bạn, chúng có ý chí riêng. Mỗi ý
nghĩ đều có ý chí riêng của nó và cứ khăng khăng duy trì bản
299
thân nó. Nó không muốn được làm qua loa, nó không muốn
bạn xen vào. Nếu bạn xen vào, nó chống lại, nó phản đối.
Mọi ý nghĩ đều muốn tính cá nhân riêng của nó. Và hàng
triệu ý nghĩ này trong đầu bạn phá huỷ tính cá nhân của bạn,
bởi vì tất cả chúng đều đòi tính cá nhân của riêng chúng và
tất cả chúng đều đòi tự trị và tự do. Và nếu bạn nói điều gì
đó, thì chúng hỏi, “Ông là ai?” Và mỗi lần chúng sẽ chỉ cho
bạn vị trí của bạn, chúng sẽ thu bạn về không là cái gì.
Chứng nào chúng còn chưa bị kiểm soát, Phật nói, thì
không có khả năng cho phúc lạc xảy ra cho bạn. Bạn sẽ vẫn
còn là một đống lộn xộn, bạn sẽ vẫn còn lẫn lộn.
Bệnh nhân: “Tôi có ham muốn điên khùng, mất trí là
kẹp nát bà trong vòng tay tôi.”
Bà bác sĩ tâm thần: “Bây giờ anh đang nói điều có nghĩa
đấy!”
Điều đó phụ thuộc vào bạn, cái gì bạn gọi là có nghĩa và
cái gì bạn gọi là vô nghĩa. Có những triết gia trên thế giới
nói tất cả đều vô nghĩa, và có những triết gia trên thế giới nói
mọi thứ đều có nghĩa, nhận thức được. Đây là thế giới hợp lí
nhất, họ nói, rất logic. Tất cả đều phụ thuộc vào bạn, điều
bạn gọi là có nghĩa và điều bạn coi là nhận thức được. Điều
đó phụ thuộc vào huấn luyện của bạn, vào dạy dỗ của bạn,
vào ước định của bạn, vào cách bạn đã bị thôi miên.
Bây giờ, ăn thịt là nhận thức được nếu bạn đã được nuôi
lớn lên trong một nhà mà không ai nghĩ tới ăn chay; cho dù
họ có nói về nó, họ chỉ nói để cười người ăn chay: “Những
người ngu xuẩn này cứ nghĩ rằng bởi việc trở thành người ăn
chay là họ trở thành tôn giáo.” Nếu bạn được sinh ra trong
300
một nhà ăn chay, trong một gia đình ăn chay, thế thì người
ăn thịt là quỉ. Họ không phải là người chút nào: họ là tiện
dân, họ không phải là con người, họ là con vật.
Bản thân bạn không bao giờ biết cái gì là phải, cái gì là
trái; bạn biết chỉ theo điều người khác đã nói cho bạn. Đây
không phải là cách có thể dẫn bạn vào lành mạnh. Bạn sẽ
phải trở nên nhận biết hơn, tỉnh táo hơn, quan sát hơn. Bạn
sẽ phải quyết định theo cách riêng của mình. Bạn đã sống
một cuộc sống vay mượn. Bạn sẽ phải ngẫm nghĩ - bạn trở
thành một con người chỉ khi bạn bắt đầu ngẫm nghĩ về mọi
điều theo cách riêng của mình. Khi bạn quan sát một cách
đúng đắn, chính xác, khi bạn phán xét, khi bạn đánh giá, khi
bạn cân nhắc mọi thứ và bạn bắt đầu sống theo tâm thức
riêng của mình ngày một nhiều hơn, bạn sẽ đạt tới tự do. Và
tự do đem tới phúc lạc.
Tự do nghĩa là bạn có kiểm soát tâm trí, cái gọi là tâm trí
của bạn, cái không phải là của bạn chút nào bởi vì nó đã
được trao cho bạn bởi người khác, theo từng mảnh. Một
phần của nó thuộc về mẹ bạn, phần khác thuộc về bố bạn,
phần khác thuộc về bác bạn, và cứ thế mãi... thuộc về tu sĩ,
về thầy giáo, về cậu bé hàng xóm... Bạn đã thu thập các
mảnh từ khắp trên thế giới - từ sách vở bạn đã đọc và phim
bạn đã xem.
Nếu bạn nhìn vào trong nó bạn sẽ ngạc nhiên - bạn
không có tâm trí nào của riêng của bạn. Mọi thứ đều được
vay mượn! Làm sao bạn có thể đích thực được? Bạn chỉ là
hiện tượng chồng chất, các mảnh từ bao nhiêu nguồn khác
nhau đến mức chúng không bao giờ có thể tan ra và trở
thành một được. Nhưng một điều không được vay mượn bên
trong bạn và đó là tâm thức của bạn, đó là nhận biết của bạn.
Cái đó bạn đã mang theo mình, cái đó là một phần của cốt
lõi bên trong của bạn. Tuỳ thuộc vào nó đi và đừng bao giờ
301
tuỳ thuộc vào tâm trí. Trở thành độc lập với tâm trí và tuyệt
đối tuỳ thuộc vào tâm thức, và bạn đang lấy bước đi lớn nhất
trong cuộc sống của bạn.
Nhưng chúng tinh tế làm sao,
Chúng khó nắm làm sao!
Nhiệm vụ là phải làm lắng chúng,
Và bằng việc cai quản chúng để tìm ra hạnh phúc.
Đây sẽ không phải là công việc dễ dàng. Nó là gian nan,
bởi vì tâm trí rất tinh ranh và ý nghĩ rất tinh vi.
Một người lính đang giải thích sự đầu thai của linh hồn
cho người lính khác và bảo người đó rằng nếu người đó bị
chết, thân thể người đó sẽ thối rữa trên chiến trường và cuối
cùng chìm vào trong đất. Vào mùa xuân hoa đẹp sẽ mọc lên
tại chỗ đó.
“Và đó là tôi, phải không?” người lính kia hỏi.
“Không, đợi một chút đã. Thế rồi một con bò tới và ăn
bông hoa cùng lá và bỏ lại đằng sau một đống phân bò lớn.
Thế rồi tôi tới đi dạo trên cánh đồng này cùng với cô bạn
gái, tôi thấy đống phân bò và tôi đập nhẹ nó bằng chiếc gậy
và tôi nói, ‘Chào Bill! Sao thế, anh chẳng thay đổi chút xíu
gì!”
Tâm trí rất tinh ranh - nó bao giờ cũng có thể tìm ra cách
để vẫn còn như cũ. Nó có thể tìm ra những cách mới để cho
nó có thể vẫn còn cũ. Nó có thể tìm ra những vỏ bọc mới để
nó có thể ẩn đằng sau chúng; nó có thể tìm ra cách hợp lí
hoá hay.
302
Cẩn thận đấy! Tâm trí không phải là hiện tượng đơn giản
đâu, nó phức tạp, tinh vi, rất khó nắm bắt. Nếu bạn cố bắt
giữ nó, bạn sẽ gặp khó khăn. Nếu bạn đẩy nó ra qua cửa
trước, nó sẽ tới từ cửa sau. Nếu bạn muốn kiểm soát nó và
kìm nén nó, nó sẽ bắt đầu vận hành từ vô thức của bạn - điều
còn nguy hiểm hơn nhiều bởi vì nó sẽ vẫn kiểm soát bạn,
mặc dầu bây giờ bạn sẽ tuyệt đối không nhận biết về kiểm
soát của nó. Kẻ thù không còn thấy được nữa, có vậy thôi,
nhưng kẻ thù có đó. Và khi kẻ thù là vô hình, kẻ thù là mạnh
hơn.
... Chúng tinh tế làm sao, và chúng khó nắm làm sao!
Nhiệm vụ là phải làm lắng chúng... Cho nên nhớ lấy, chúng
không bị kìm nén đâu, chúng không bị bắt đâu. Nhiệm vụ là
phải làm lắng chúng và bằng việc cai quản chúng để tìm ra
hạnh phúc.
Chính là qua việc làm lắng chúng mà người ta trở thành
người cai quản, không phải là bởi việc cai quản chúng mà
bạn mới làm yên lặng chúng. Nhớ quá trình đó: nó có vẻ
tương tự, nhưng không phải. Nó rất, rất khác, thực ra là đối
lập hoàn toàn. Bạn phải làm dịu chúng trước, làm lặng chúng
trước.
Và cách làm lặng chúng chỉ là quan sát một cách im lặng
không phán xét, không nói cái này tốt, cái này xấu. Khoảnh
khắc bạn nói tốt và xấu là bạn đã nhảy vào bãy lầy. Tâm trí
đã tóm được bạn, bạn đã bị mắc bẫy.
Bạn đơn giản quan sát! Thầy giáo đạo đức của bạn
không cho phép bạn quan sát. Bạn ngồi và chỉ nhìn... một ý
nghĩ giết ai đó tới. Tâm trí bạn thích thú với ý nghĩ giết
người. Đây là một phần. Phần khác của tâm trí nói, “Điều
này rất xấu, đây là tội lỗi. Mình thậm chí không nên nghĩ ý
nghĩ như vậy, thậm chó nghĩ tới nó cũng là tội rồi.” Đây là
303
phần khác của tâm trí. Bạn trở nên bị đồng nhất với phần
kia, phần đạo đức. Bạn nói, “Đây là lương tâm của mình.”
Nó không phải là lương tâm của bạn: nó đã được đặt vào
trong bạn. Nó là xã hội đang kiểm soát bạn từ bên trong; nó
là một chiến lược của xã hội để kiểm soát bạn. Bạn không
biết cái gì là phải và cái gì là trái.
Hồn nhiên đi! Cứ quan sát, quan sát cả hai. Một phần
của tâm trí nói, “Giết người kia đi - nó đã sỉ nhục mình!”
Phần khác của tâm trí nói, “Điều này xấu, điều này là vô đạo
đức. Mình sẽ rớt xuống địa ngục mất, mình sẽ đau khổ trong
lần sinh thành tiếp, mình sẽ bị trừng phạt vì điều đó.” Biết
cho rõ vào, phần thứ hai này cũng là tâm trí, và không có
chọn lựa giữa hai mảnh của tâm trí. Quan sát cả hai, tận
hưởng cả hai. Thấy mâu thuẫn này của tâm trí - đừng bị
đồng nhất với phần nào.
Nhớ lấy, bản ngã muốn được đồng nhất với phần tốt,
phần đạo đức. Nó cảm thấy đẹp: “Mình chống lại việc giết
người, trông đây! Mình không ủng hộ nó.” Bạn chỉ bị một
phần khác của tâm trí tóm bắt. Bạn vẫn là nô lệ. Phạm nhân
của bạn và thánh nhân của bạn, cả hai đều là nô lệ.
Người tự do thực sự là tự do khỏi cả tốt lẫn xấu. Người
đó ở bên ngoài thiện và ác. Người đó chỉ là tâm thức và
không là gì khác. Người đó đơn giản quan sát. Và nếu bạn
có thể chỉ quan sát không bị đồng nhất, dần dần, dần dần tâm
trí lắng xuống, và trong việc lắng xuống đó là quyền năng
của bạn. Một ngày nào đó khi tâm trí hoàn toàn mất đi, đã
trở thành tĩnh lặng toàn bộ, bạn là người cầm quyền tối cao.
Với chuyên tâm
Người chủ chế ngự ý nghĩ của mình.
Người đó chấm dứt vẩn vơ của chúng.
Được ngồi trong hang của trái tim,
304
Người đó tìm thấy tự do
Và khi tâm trí không còn nữa, bạn đi đâu? Bỗng nhiên,
khi tâm trí không còn nữa, bạn đi vào trong trái tim. Bạn tuột
ra khỏi tâm trí, ra khỏi nắm giữ của cái đầu. Và thế thì trái
tim, hang của trái tim, là lâu đài của bạn. Tâm trí là sản
phẩm phụ của xã hội: trái tim là sự mở rộng của Thượng đế.
Điều này là có thể chỉ nếu bạn làm việc toàn tâm toàn ý
để làm tĩnh lặng tâm trí, để nhận biết tâm trí, để hoàn toàn
quan sát, không có bất kì phán xét nào và không có bất kì
đồng nhất nào.
Người chủ chế ngự ý nghĩ của mình.
Người đó chấm dứt vẩn vơ của chúng.
Được ngồi trong hang của trái tim,
người đó tìm thấy tự do.
Cái đầu là nô lệ, trái tim là tự do. Cái đầu là khổ, trái tim
là phúc lạc tối thượng.
Aes dhammo sanantano.
HẾT TẬP 1
